Reyhan Çini

Çini Duvar ve Masa Saati Modellerimiz

Çini duvar ve masa saatleri, sanat ile zanaatın muhteşem bir birleşimidir. Çini sanatı, yüzyıllardır insanların estetik zevklerini ve kültürel miraslarını yansıtan önemli bir ifade biçimidir.

Çini işlemeciliği, geçmişten günümüze kadar gelebilmiş olan özel bir tekniktir. Renkli sırlama yöntemi ve farklı desenlerin bir araya getirdiği otantik dokunuşlar oldukça revaçta olan bir yapıya sahiptir. Farklı materyaller üzerine kullanılabilen çini işlemeleri, ürünlere şık bir dokunuş katmaktadır. Objelerin yapılarını değiştiren ve onları başka bir tasarım haline sokan çini desenleri birkaç farklı grupta da incelenmektedir.

Çini işlemelerin yer aldığı bazı ürünler aşağıdaki gibidir;

Çini Duvar Saati
Çini Masa Saati
Çini Biblo
Çini Abajur
Çini Kahvedanlık
Çini İbrik

Çini Duvar Saati

Çini duvar ve masa saati tasarımları da tıpkı diğer çini desenli ürünler gibi özenli bir şekilde tasarlanmaktadır. Dönemin modasına uygun dokunuşların yer aldığı çini saatler, duvarda kullanıma uygun tasarımlar arasında yer almaktadır. Oldukça şık ve zarif çizgilerin mevcut olduğu duvar saatleri farklı renk ve ebatlarda üretilmektedir. Çini duvar saatleri ortamın havasını değiştiren özel dokunuşlardan bir tanesidir. Mobilyalar ile uyumlu renklerden tercih edilen duvar saatleri çini desenleriyle de buluştuğunda eşsiz bir görünüm ortaya çıkmaktadır.

Duvar yüzeyinde sağlam bir şekilde tutunabilen saatler oldukça kaliteli ve dayanıklı materyaller kullanılarak üretilir. Bu sayede duvardan düşerek hasar alma gibi bir problem ile de karşı karşıya kalmazsınız. Çizgilerin, desenlerin ve sayıların farklı renklerden tercih edildiği çini işlemeler şık bir hediyelik olarak da öne çıkmaktadır. Müşterilerin istek ve ihtiyaçları doğrultusunda şekil alan motifler, kişiye özel dokunuşları da bünyesinde barındırmaktadır. Her tarza ve her yaşa hitap eden bir çini işlemeli duvar saati mevcuttur. Seçenekler arasından ürünleri satın almadan önce ölçüleri incelemek de oldukça önemlidir. Saatin konumlanacağı duvardaki diğer dekoratif ürünler ile uyum içinde kalması için renk ve boyutlar dikkatle incelenmelidir. Bu sayede kendinize ait özel bir alan ve şık bir dekorasyon yaratabilirsiniz.

Çini Masa Saati

Kütahya çini tasarım yönetiminin benimsendiği ürünlerin her biri üst düzey kalitede üretilmektedir. Bu sayede evinizde farklı bir hava yaratmak için tüm ürünleri gönül rahatlığı ile tercih edebilirsiniz. Her tarza uygun modeller aynı zamanda el işçiliği ile tasarlanmaktadır. Bu sayede her ürün kendi özelinde farklı dokunuşları da bünyesinde barındırmaktadır. Saatlerin üzerinde yer alan sayılar ve motifler birbirinden farklı renkler kullanılarak üretilmektedir. Ofis ve ev ortamında kullanıma uygun olan masa saatleri, şık bir hediyelik alternatifi olarak da öne çıkmaktadır. Piyasadaki muadillerine göre oldukça dayanıklı bir forma sahip olan çini saatler, birçok farklı boyutta tasarlanıp kişiye özel olarak üretilmektedir. Ürünler kolay hasar almayan, kaliteli malzemeler kullanılarak üretilmektedir. Bu sayede uzun yıllar rahatlıkla kullanabileceğiniz bir niteliktedir. Bulundukları ortama uyum sağlayan, el işçilikleri ile ön plana çıkan masa saatlerine siz de göz atabilir ve tarzınızı her ortamda yansıtabilirsiniz.

Doğa ile Baş Başa bir Workshop’a Nedersiniz?

Gündelik hayatın koşuşturmasından ve stresinden uzaklaşmak için, ekim ayı boyunca her cumartesi ve pazar günleri saat 13:00 ile 16:00 arasında gerçekleştireceğimiz çini boyama workshop’u oldukça güzel bir seçenektir.

Workshop tüm haftanın yorgunluğunu atmanın yanı sıra, ailece keyifli vakit geçirmeye olanak sağlayan birçok etkinliği de içinde barındırdığından harika bir hafta sonu kaçamağı olacaktır. Birçok insan, şehir hayatın o kasvetli ve bunaltıcı havasına işi nedeniyle katlanmak zorundadır. Tüm hafta boyunca erken saatlerde gidilen işler, büyük streslere ve yorgunluğa neden olmaktadır. Çoğu insan hafta sonu yapacakları küçük kaçamakları ve dinlenecekleri günlerin hayalini kurarak kendini motive etmektedir. Ankara’nın Beypazarı ilçesinin Yaşayan Köy adıyla bilinen Anadolu Açık Hava Müzesinde gerçekleşecek olan etkinlik de özellikle şehir hayatından bunalan kişiler için eşsiz bir doğa deneyimi yaşatarak yeni haftaya daha motive ve daha neşe dolu başlamalarını sağlayacaktır.

Gezi Deneyiminde Sizleri Neler Bekliyor

Gezi boyunca Beypazarı Yaşayan Köy‘de; son zamanlarda artık unutulan ancak hatıralarda hala huzur veren nostaljik köy yaşamından izlerle karşılaşılacak, her yaştan insanın zevk alabileceği çeşitli etkinlikler yapılacak ve Beypazarı ilçesinde yetişen fıstık ağaçlarından hasat yapılacaktır. Beypazarı’nda yetişen Antep fıstığı ağaçlarının oldukça güzel bir hikayesi bulunmaktadır. Ankara’nın Beypazarı ilçesinde Antep fıstığı hasadı Atatürk zamanında başlamıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Atatürk zamanında yapılan araştırmalar sonucunda, oldukça değerli bir kuru yemiş olan Antep fıstığının çitlembik ağaçlarını aşılayarak elde edilebildiği öğrenilmiştir.

Gazi Antep bölgesinden gelen uzmanlar, çiftçilikle uğraşan kişilere nasıl aşılama ve hasat yapacakları göstererek bu bölgede de Antep fıstığı hasadının yapılmaya başlamasına katkıda bulundu. Gezi boyunca bu tarz bilgilerin de eşliğinde geçmişe keyifli bir yolculuk yapılacaktır. Türk halıları ve mimarisi yakından incelenecek, bu sayede eski tasarımlar, desenler hakkında bilgi sahibi olunacaktır.

Etkinlik Çocuklar İçin Uygun mu?

Doğayla iç içe olunacak ve eski köy hayatından parçaları günümüze taşıyacak olan bu etkinlik, çocuklu aileler için de oldukça eğlenceli olacaktır. Zamanında az da olsa köy yaşamını tadan yetişkinler, çocuklarıyla o güzel günlerden kalan şeyleri tekrardan deneyimleyebilecektir.

Workshop etkinliği boyunca oğlakları ve hayvanları sevme, eski usul çamaşır yıkama, mısır öğütme oyunları gibi etkinlikler düzenleneceğinden her yaştan insan büyük keyif alacaktır. Köy yaşamı tanıtımının bolca yapıldığı bu gezi de verilen çay molaları sayesinde kişiler yorulmadan eğlenceye devam edebilecektir.

Çini Boyama Workshop’u

Etkinliğin temel amacını çini workshop’u oluşturmaktadır. Çini köklü bir geçmişe sahip el sanatlarından biridir. Kişilerin yaratıcılıklarını ve benliklerini yansıtabildikleri bu sanat eserleri, oldukça dekoratif parçalardır. Osmanlı zamanından beri süsleme amacıyla kullanılan çiniler, popülerliğini hala korumaktadır. Gerçekleştirilecek olan etkinlikte baştan bir çini yapımı değil bu çinilerin nasıl renkli ve göz alıcı hale getirildiği anlatılacaktır. Çini boyama işlemi bir hayli eğlencelidir.

Bulut Deseni

Türk süsleme sanatında en önemli motifler arasında bulunan motifleri, bulut şemseler olarak da bilinen bir sanat türüdür.

Bulut asırlardır Türk kullanılan bir motif çeşididir. Çini Sanatına ilişkin eserlere ve belgelere göre Çin mitolojisinden esinlenilmiştir. İran ve Türk sanatında da sıkça kullanılmaktadır. Mitolojik varlıklardan olan ejderha ve simurg’un boğuşmaları esnasında öfke ve hırsla burunlarından çıkan ateşi ve buharı simgelemektedir. Süslemelerde tercih edilen bulut çeşitleri farklı şekillerde ele alınmıştır. Çiziliş ve motif olarak önemli bir bezeme detayı olarak dikkat çekmektedir.

Bulut Motif Modelleri

Bulut motif çeşitleri genel olarak iki ana modelde ele alınmaktadır. Bunların ilki yığma bulut adı verilen motiflerdir. Kümeleştirilen bulut motifleri, motif kompozisyonları oluşturur. Bu şekilde gökyüzündeki bulutlar temsil edilir. Diğer modellerde ise dolantı bulut adı verilen teknik kullanılır. Bu teknikte de gerdanlık, hurde, tepelik ve Ortabağ olarak adlandırılan motifler kullanılır. Şemse yazma eserlerin süslemelerinde bu motifleri sık sık hayvan motifleri beraberinde görmek mümkün olmaktadır.

Buketlerin sap kısımlarına da Ortabağ motiflerin eklenmesiyle kompozisyonun daha hoş görünmesi mümkün olmaktadır. Günümüzde birçok el sanatı ürünü olarak tercih edilen motifler hala eski popülerliğini korumakta ve beğeniyle kullanılmaktadır. Sürahi ve maşrapa zeminlerinde güvenle kullanılabilir ve dekoratif açıdan son derece şık görünür.

Bulut Motiflerin Özellikleri

Bulut motifleri genelde seramik ve cam teknolojisinde sıkça tercih edilmektedir. Eski Çini sanatında ve İran minyatürlerinde sıkça kullanılmıştır. Mitolojik varlıklardan olan Simurg ve ejderhanın savaşını simgeleyen temalar ya da sadece tek bir hayvanın ele alındığı motifler göze çarpmaktadır.

Aynı zamanda güvenle tercih edeceğiniz Çini sanatında tercih edilen birçok uygulama gökyüzündeki bulutlardan farklı olabilir. Boşlukları doldurmak istediğinizde tercih edeceğiniz bulut motifler bazen de motife başlamak için tercih edilir. Böylece desenin çıkış noktalarından yararlanarak kullanılmaları mümkün olabilir.

Halıdan çiniye, porselenden cama kadar geniş bir alana yayılım gösterme özelliğine sahiptir. Birçok çini porselen ve hediyelik üründe kullanılan bu motifler tanıdık gelecektir. Kobalt mavi, beyaz ve kiremit tonlarından oluşan bu motiflere turkuaz rengi de eşlik etmektedir.

Hata-i Deseni

Türk süsleme motifleri arasında önemli bir yeri olan Hata-i motifi, tezhip, cilt, tekstil ve çinide çok sık kullanılmaktadır.

Hata-i dediğimizde doğada bulunan çiçeklerin dikine kesitinin üsluplaştırılmasıyla oluşturulan bir motif söz konusu olur. Çini, tezhip, tekstil ve cilt sanatında çoğunlukla simetrik biçimde çizilen bir motiftir. Köşebent ve bordür kısımlarında bulunan bu motifler genelde şemselerde de yer almaktadır. Bu motifin Hatay, Hatay, Hata isimleri olarak da bilindiği ifade edilmektedir.

Motifin kısımları şu şekildedir:

Çiçeğin göbek kısmında tohumları bulunduğu meşime vardır. Meşimenin altında da sapın çiçeğe birleştiği nokta vardır.
Çiçeğin kaidesi çanak bölümü şeklindedir.
Meşime”nin etrafını çeviren ve çiçeğin renkli kısmında taç yapraklar bulunur.

Yazma Sanatında Hata-i Motifi

Hata-i motifi Türk Çini Sanatı’nda, özellikle de yazma eser ciltlerinde önemli bir süsleme çeşididir. Birçok el yazması kitapta bu motifi sıklıkla görebilirsiniz.

Gösterişli bir dokusu olan ve çoğu kişinin tanıdık bulacağı bu motif, değişik çiçek türlerinin kullanılmasıyla elde edilir. Beş yapraklı olan çeşitlerini süsleme sanatında sıklıkla görmek mümkün olmaktadır. Penç motifi ve çarkıfelek motifleri en sık kullanılan motif çeşitlerinden biri olarak dikkat çekmektedir. Çeşitli yaprak kıvrımları ve özelliklerini kullanarak motifi daha özel bir hale getirmeniz söz konusu olabilir. Oval şemse, salbek şemsesi ve miklep şemsesinin zemin kısımları yaldız ile renklendirilirken, motifler derinin kendi renginde bırakılmıştır. Deri cilt yapımında kullanılan yaldızlar ve renklendirmelerle çok şık görünen alanların yaratılması mümkün olmaktadır.

Simetrik Hata-i Motifleri

Hata-i motifi çoğu zaman tercih edilen simetrik motiflerle öne çıkmaktadır. Penç adı verilen bu sistemlerle değişik uygulamalar yapılmaktadır. Genel hatlarda devam edecek olan bu süslemeler çok daha başarılı bir şekilde sonuçlanacak olan süslemeleri gerçekleştirmektedir. Bu şık motiflerin kullanıldığı alanlarda tercih edeceğiniz desen çalışmalarıyla çizim karakterleri de belirlenmiştir.

Serbest ve simetrik tarzda düzenleme, şemse formu dahilinde merkezsel düzenleme gibi işlemleri Hata-i çini motifleriyle oluşturabilirsiniz. Minyatür, hat, cilt ve benzer sanat unsurlarının söz konusu olduğu durumlarda çok sayıda materyal üzerinde bu uygulamaları bulundurulması söz konusu olabilir.

Hayat Ağacı Deseni

Hayat ağacı motifi çini sanatının vazgeçilmez desenleri arasında yer alırken, her bir motif farklı anlamlar içermektedir.

Hayat ağacı motifi çini sanatı için vazgeçilmez bir motiftir. Her bir çini modeli için çiçek motifleri oldukça önemlidir. Öncelikle lale ve gül motifleri akla gelmektedir. Bunun yanında sümbül ve karanfil motifleri de dikkat çekmektedir. Bu motifler içerisinde hayat ağacı motifi de dikkat çekmektedir.

Hayat ağacı esasında sembolik bir motiftir. Hayatın sembolü olarak çinilere işlenmektedir. Yapısı oldukça derin ve sanatsaldır. Birçok sembolü içerisinde barındırmaktadır. Her bir çizgi farklı bir manaya gelmektedir. Sembollerin yanında her bir çizgi sanatçısını da sembolize eder.

Hayat Ağacı Ne Anlama Gelir?

Anlamı merak edilen konulardan biridir. Bu ağaç isminden de anlaşılacağı gibi hayatı yani yaşamı sembolize eder. Her bir çizgisi farklı anlamlar taşımaktadır. Köklerden yukarı her bir motif anlamları ile ortaya çıkmaktadır. Köklerden dallara uzanan yapı yaşama sevincini ortaya koymaktadır.

Bunun yanında kökten dallara yapısı yer altı, dünya ve gökyüzü olmak üzere üç konuyu da temsil etmektedir. Çiçekler ve yapısı sanat anlayışının nasıl geliştiğini ve her bir motifin ne kadar büyük bir ustalık eseri olduğunu göstermektedir.

Hayat Ağacı Kozmik Ağaç

Aynı zamanda kozmik ağaç olarak da ifade edilmektedir. Dallarında bulunan her bir motif canlılar ve yaşamı ifade etmektedir. Yaşam kaynağına atıfta bulunan motif Osmanlı ve çini sanatının geldiği son noktayı ortaya koymaktadır. Hayatın derinine inen bu ağaç motifi faklı desenleri ile dikkat çekmektedir. Her birinde geniş ve ihtişamlı bir ağaca ev sahipliği yapan motif sadece hayatı değil, derin izleri de beraberinde sunmaktadır.

Çini sanatının anlamı çok derin bir şekilde karşımıza çıkmaktadır. Bunların başında da bu ağaç gelmektedir. Altan üste gelen her çizgisinde yaşam sırlarını anlatan motifi sanatçısının yaşama ve onun kaynağına bakış açısını anlatmaktadır. Bazı hayat ağacı motiflerinden Miraç hikayesini görmek de mümkündür. He bir motifinde olağan üstü hadisenin anlarını anlatan çini sanatı ile İslam Dini’nin birleşimini görmek mümkün.

Baba Nakkaş Deseni Nedir?

15-16.yy’dan beri, Osmanlı saray nakkaşlarından olan Muhammed Şeyh Bayezid tarafından geliştirilen bir üslup olarak Baba Nakkaş motifini ele alıyoruz.

Baba nakkaş 15.yüzyıldan beri saray nakkaşları tarafından kullanılan bir motif şekli olarak dikkat çekmektedir. Önemli saray adamlarından biri olan Baba Nakkaş’ın Fatih Sultan Mehmet Han tarafından kendisine verilen beldede yaşadığı bilinmektedir. Ayrıca Nakşibendi şeyhi olduğu bilinmektedir. Çini motifleri olarak kullanılan birçok desenin popüler olarak tercih edildiği bu üsluplarda belirli bazı formların kullanıldığı gözlemlenmektedir. Rumi ve hata üslubu olarak da bilinen bu üslubun detaylarını sizler için hazırladık

Baba Nakkaş Üslubu

Fatih Sultan Mehmet döneminde yeni bir anlayışla yorumlanan bu motif, rumi ve hatai üslubu olarak bilinmektedir. Baba Nakkaş üslubu ince ve detaylı desenlerle dikkat çekerken, ayrıntıları da şu şekilde belirlenmiştir:

İri ve ayrıntılı çizilen hatayı motifinin kullanılması
Küçük ve sade yaprakların kullanılması
Zemine serpiştirilen küçük bulut parçaların kullanılması

Çeşitli boyutlarda kullanılan hata-i deseni ve taç yapraklar değişik üsluplar uygulanmasını sağlamaktadır. Ağırlıklı olarak beyaz zemine kobalt mavi kullanılarak yapılır. Birçok saray detayında yer alan bu çalışmalar aynı zamanda ilerleyen dönemlerdeki maşrapa ve tabakları da süslemeye başlamıştır.

Osmanlı Çini Sanatında Baba Nakkaş

Baba Nakkaş motifleri Osmanlı çini sanatında son derece önemlidir. İstanbul’da bir nakışhanenin kurulmasına da öncülük eden Fatih, bu sanat çok değer vermiştir. Dönemin Güzel Sanatlar Akademisi olan bu nakışhanelerde çok özel talebeler ve eğitimler verilmekteydi. Fatih fetih sonrası yenileme çalışmalarına önem verdiğinden son derece ciddi çalışmaların yapılmasına öncülük etmiştir.

Osmanlı’ya has bir el sanatları örneği olarak dikkat çeken bu çalışmalar, birçok açıdan önem kazanmıştır. Saray tarafından da daima hürmet görmüştür. Bazı çiçeklerin içine eklenen kıvrımlı yapraklar ve yuvarlatılmış motiflerle titiz bir işçilik sergilendiği görülmüştür. Özellikle ince paralel çizgiler söz konusu olduğundan ince işçilik ürünleri olarak bu sanatın boy gösterdiği bilinmektedir. Osmanlı el sanatları arasında özel bir yeri olan bu uygulamalarla çok şık detaylara hayat verebilirsiniz.

Milet İşi Deseni

Anadolu Beylikleri ve Erken Osmanlı el sanatı ürünü olan seramiklerde kullanılan milet işi hakkında size bilgi vereceğiz.

Milet işi seramikler hakkında Sarre, 1935 yılında Beylikler Dönemi ürünleri olan seramikleri bu isimle adlandırmıştır. Ancak 1963 yılında yapılan İzmir Çini Fırınları Kazıları araştırması sonrası bu üretimin İznik’te gerçekleştiği ortaya çıkmıştır. Milet işi, halkın ihtiyaçlarını karşılamak için yapılan seri üretim seramikler olarak bilinmektedir. Erken Osmanlı ve Beylikler devrinde İznik, Bergama gibi illerde de görülmüştür. Genelde kırmızı renkli bir seramikten üretilen Milet İşi, yumuşak, kırmızı ve kaba hamurlu seramiklerden oluşmuştur.

Milet İşi Seramiklerin Çeşitleri

1. Böhlendörf Arslan bu seramikleri iki gruba ayırır. İlk grupta, açık kahverengi hamurun mika katkılı ve ince , hantal halde olduğu bunun Milet’te bulunan kilin özelliği olduğu ifade edilmiştir. Diğer grupta ise açık kahverengi katkısız bir hamurdan üretildiği açıklanmıştır. Bu seramiklerin kuvars katkılı çeşitleri de bulunmaktadır.

Kobalt mavi renkteki seramikler de çok sık kullanılmaktadır. Kobalt mavilerin zamanla laciverte dönüştüğü bilinmektedir. Bununla birlikte yeşil, firuze, siyah, kırmızı ve manganez moru renkleri de kullanılmakadır. Genelde bezemesinde üç yöntem kullanılmaktadır:

İlk yöntemde çizilen desenlerin kontör içine alınması sağlanır.
İkinci yöntemde konturların ince aletlerle kazınması sağlanır.
Son yöntemde ise kontursuz olarak ele alınan desen ortaya çıkarılır. Fırça darbelerinden yararlanılır

Seramiklerdeki Form Tipleri

Milet işi seramiklerde çiçek, Rumi, yaprak, kırık dallar, palmet, yıldız, altıgen, rozet gibi birçok değişik şekil uygulanmaktadır. Geometrik bezemelerin kullanıldığı seramiklerin yanı sıra kuş, balık gibi figürler de tercih edilmektedir.

Yapılan kazıların sonucunda ortaya çıkan kaynaklarda değişik formların oluştuğu görülmektedir. Yayvan gövdeli, dışa çekik olan tabaklar kullanılmış ve genelde büyük boyutlar dikkat çekmiştir. Serbest fırça figürlerinin yanı sıra, balık figürleri de çok sık tercih edilmiştir. Küresel gövdeli halka kaideli kaseler, konik gövdeli halka kaideli kasele, yayvan gövdeli ve küresel gövdeli kaseler, çukur ve konik gövdeli tabaklar kullanılmaktadır. Sadece tek bir motif değil, birçok farklı motif ve bezemenin milet işi seramiklerde kullanıldığı görülmektedir.

Balık Pulu Deseni

Balık Pulu desenleri ile çini motifleri içerisinde en çok kullanılan bu sanat hem hayatın hem de sanatçısının aynası olmakta.

Bu pul deseni ya da motifi çini sanatında var olan ve en çok dikkat çeken motiflerden biridir. Çini sanatı Osmanlı ve İslam sanatının en büyük eserleri arasında yer almaktadır. Özellikle geniş motif ve desenleri ile dikkat çeken çini, dünya üzerinde eşsiz bir yere sahiptir.

Balık pulu motifleri de bunlardan biridir. Zeminin tamamında yer alan balık pulu motifleri esere ayrı bir ahenk katmakta ve sanatın geldiği son noktayı gözlere sunmaktadır. On altıncı yüzyıldan itibaren görülmeye başlanmıştır. Birçok farklı şekilde sanatçıların ellerinden dökülmüştür.

Balık Pulu Motifinin Anlamı

Bu motifin anlamı birçok farklı şekilde düşünülebilir. Hayatın dolu taraflarının simgelendiği bu motif farklı renkler ile eserlere yansıtılmaktadır. Zeminin tamamını doldurmak için kullanıldığı durumlar da görülebilmektedir. Genellikle tamamlayıcı bir motif olarak kullanılmaktadır. Bunun dışında ana motif olarak kullanıldığı durumlar da sık olarak karşımıza çıkmaktadır. Burada sanatçının hayal dünyası kadar alan düşünülebilir.

Genellikle yeşil ve kırmızı renkler de olsa da turuncu ve gri renklerde de yapılabilmektedir. Genellikle ıslak mekanlarda kullanılmaktadır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde daha çok görülmektedir. Islak mekanların dışında mutfaklarda da görmek mümkündür.

Balık Pulu Deseni Nerelerde Kullanılır?

Balık pulu deseni nerelerde kullanılır sorusu de merak edilen konulardan biridir. Daha çok karo şeklinde kullanılmaktadır. Islak mekanların dışında şu alanlarda kullanımı yaygındır.

Havuzların iç yapıları
Türk hamam yapılarında
Pano dekorasyonu
Mutfaklar
Islak mekanlar

Günümüzde de kullanılan bu motif insanların kalabalık yaşam alanlarında kullanılabilmektedir. Kullanım alanları gibi kendisi de kalabalığı ve insanları ifade etmektedir manası bu şekilde izah edilse de genel olarak şık bir sanat eseri olarak ortaya çıkmaktadır.

Çini balık pulu motifi anlamı bu şekilde ifade edilmektedir. Bunun yanında tamamlayıcı motif olarak da kullanılabilmektedir. Tamamlayıcı bir unsur olması nedeniyle renkler genellikle ana hatlara göre tasarlanmaktadır. Bu nedenle genel renklerin dışında daha farklı renlerde de görmek mümkündür.

Penç Deseni

Türk süsleme motiflerinde penç adı verilen motif Farsça’da beş anlamına gelmektedir ve yaprak sayısına göre adlandırılmaktadır.

Penç tezhib sanatında açılmış küçük güllere benzeyen çoklu yapraklı süsleme motiflerinden biridir. En yalın haliyle motifin ortasında bulunan beş yapraklı bir şaşadan oluşmaktadır. Tek yapraklılar için tek berk, iki yaprak için dü berk, üç yaprak için se berk, dört yaprak için cihar berk, beş yaprak için genç berk altı yaprak için de şeş berk olarak isimlendirilme yapılmaktadır. Aynı yönde kıvrılan yaprakların bulunduğu motifler çark-ı felek olarak adlandırılmaktadır.

Penç Motifi

Penç motifleri çiçeğin kuşbakışı görüntüsünün üsluplaştırılmasıyla elde edilen bir şekildir. Bu şekil Türk Geleneksel El Sanatları’nda çok sık karşılaşılan modellerden biridir. Az gelişmiş ya da gelişmiş çiçeklerin değişik formlarda ele alınmasıyla elde edilen bu motifte de genel olarak mavi tonları kullanılmaktadır. Altın sarısı ve kırmızı tonlarının kullanılması da son derece popüler bir işleme seçeneği arasında yer almaktadır. Özellikle tezhip sanatındaki motifler söz konusu olduğunda çok sık tercih edilmektedir. Osmanlı döneminde kıyafet motifleri olarak da kullanılmaktadır. Gülün kullanılması peygamberi simgelerken, diğer çiçek türleri de tercih edilmektedir. Geometrik bezemelerin kullanıldığı figürlerle son derece özel uygulamalar da gerçekleştirilmiştir.

Bitkisel Bezemeler

Penç motifleri bazı inşaatlardaki süslemelerde de kullanılmaktadır. Özellikle bitkisel bezelemelerin öne çıktığı motiflerde bu bezemeler kullanılabilir. Motif çizimi konusunda çözüm bulmak istediğinizde yaprak formlarının en güzel örneklerini kullanabilirsiniz. İnşaat, banyo ve mutfak sektörlerinde el sanatlarını dahil etmek isteyenler bu bezemelerden yararlanabilir. Özellikle motiflerin üsluplaştırılması esnasında değişik yapraklı çiçeklerin kullanılması tercih edilir.

Genelde çiçek ve hayvan motifleri kullanılarak gerçekleşen bu işlemlerle çok sayıda minyatür kullanılmaktadır. Osmanlı kültür sanatında bulunan ve natüralist tarzıyla dikkat çeken bu kompozisyonların tercih edilmesi oldukça özeldir. Çünkü hem özgün hem de geleneksel bir sanat olan çinicilik hala günümüzün en popüler ve değerli sanat alanlarından biridir. Osmanlı Kültür ve Sanatı anlayışında gül ve bülbül gibi ögeler çok dikkat çekmiş ve popüler olduklarından gündeme gelmiştir.

Şam İşi Deseni

16.yy başı Osmanlı seramiği motiflerinden olan Şam İşi motifini ele alarak geleneksek sanat ve karolardaki yerini inceliyoruz.

Şam işi 16.yüzyıl başından itibaren yaygınlaştı. İzmir seramiklerinde sıkça karşımıza çıkan sır altı tekniğiyle bezenen bu çiniler ilgi çekmeye başladı. Şam ismini almasının Şam kentiyle bir ilgisi yoktur. Bu yüzden Şam’daki bazı yapıları bezemek için bu tekniği kullanmaları söz konusu olmaktadır. Bezemeler genelde patlıcan moru renginde yapılmaktadır. Sırları ise mat olarak hazırlanmaktadır. Geçmişten günümüze uzanan kazı çalışmalarının en güzel örneklerinden olan şam işlerinde de birçok çinide olduğu gibi mavi rengin hakimiyeti belirgindir. Nakkaşlar tarafından sıkça tercih edilen uygulamalar arasındadır.

Mavi Beyaz Çiniler

Yüzyıllar boyunca hakimiyet süren Osmanlı, aslında Selçuklu döneminden itibaren bu sanata hazırlanmıştır. Şam işi üslubu örneklerinin en eskileri, Şam’da 1423 yılında Halil El Tebrizi Camii ve türbesinde yer almaktadır. Tebriz kökenli bir usta tarafından yapılmıştır. Buradaki sınırlı örneklere rağmen mavi beyaz renk kullanımının bu bölgede gerçekleştiği bilinmektedir. Aynı zamanda Kahire’de rastlanan diğer örnekler için özel koleksiyonlar incelenir.

Maşrapa gibi ürünlerin yanı sıra fayanslarda da bu el işçiliğinin örneklerine rastlamak mümkündür. Siyah, turkuaz ve mor konturlara sahip olan çalışmalarda hamurun rengi genelde gri ya da beyaz olarak belirlenmiştir. Çoğunlukla altıgen formatında olan tasarımlar mavi fırça darbeleriyle daha ilgi çekici bir boyut kazanmıştır. Uzak Doğu örnekleri bulunan motiflerde Tebrizli ustalar tarafından İran sanatının etkileri de görülmektedir.

Günümüzde Şam İşi

Şam işi çini porselen günümüzde el yapımı hediyelik ve hatıralar şeklinde üretilmektedir. Bursa Muradiye Külliyesi ve Edirne Muradiye Camii’de birçok desen örneğinin görülmesi mümkündür. Cem Sultan Türbesi’nde de birçok örneği bulmak mümkün olmaktadır.

Osmanlı’da çini sanatının dorukları 16.yüzyıldır. Bu yüzden yoğun bir şekilde İznik fabrikalarında çini üretimi yapılmaya başlamıştır. Bariz bir şekilde görülen etkileri çok sayıda çalışmayla gördüğümüz bu el sanatları örnekleri, Osmanlı el sanatları ürünlerinden en iyi temsilcilerinden biridir. Mavi beyaz bezemeler İznik çinilerinde de çok sık tercih edilmektedir.

Rumi Deseni

Türk süsleme sanatında önemli bir yeri olan Rumi motif türleri, kademeli olarak uygulanan ve sınırsız kompozisyon üretilen çeşitler arasındadır.

Rumi motifleri, birçok değişik çeşide sahiptir. Süsleme sanatının en popüler motifleri arasında yer alan ve dikkat çekici özelliğiyle fark yaratan bu motifleri birçok sanat ve süslemede görebilirsiniz. Son derece değişken olan ve değişik tanımlamalarla ilgi çeken bu motif türleriyle ihtiyacınız olan birçok çalışmaya hayat verebilirsiniz. Sınırsız kompozisyon üretilerek el sanatları ürünlerinde sıkça kullanabileceğiniz bu uygulamaların başarılı sonuçlar alınan örneklerine ulaşmak için sayısız çeşitlemeler bulabilirsiniz. Basit, dilimli ve hurda gibi birçok çeşidi olan motifler hakkında biraz daha detaylı bilgi vereceğiz.

Rumi Modelleri

Bu modellerin çeşitleri genel olarak tercih edildiğinde farklı motiflerin hayata geçirildiği çalışmalar söz konusu olmaktadır.

Basit Rumiler
Dilimli Rumiler
Sarılma Rumi

Bu sınıflandırma arasından tercih edilen modeller, iç ve dış bünyelerdeki farklılıklara göre kategorize edilmektedir. Kapalı form agraf, düğüm, kenet ve ortabağ şeklinde kullanılan motiflerdeki tanımlamaların her birinin belli bir görevi vardır. Düğüm, agraf, kenet ve ortabağ adı verilen motiflerde dal ayrımları ve simetrik eksenler söz konusu olmaktadır. Bu yüzden birleşen saplara uygun hale getirilebilirler. Spiral noktalar çalışmanın dengesini oluştururken, kompozisyonun da zenginleşmesine yardımcı olmaktadır.

Rumi Motiflerin Özellikleri

Bu motif dalında, tek bir dal üzerinde birden fazla motif kullanılmaz. Tek bir motif tercih edilir. Bir arada kullanılan diğer motifli çalışmalarda da bu motifler genelde ayrı paftalarda yer almaktadır. Dairesel ve kıvrımlı hatlar üzerindeki motifler aynı yönde uygulanarak desenlerin birbirini kesmesine de izin verilmez.

Türk süsleme tarihinde son derece önemli olan bu motifler hata-i motiflerle birlikte sık sık kullanılır. Ama her dalda ayrı motif söz konusu olmaktadır. Genel olarak ayrı paftalarda görülen bu motiflerin uygulama alanları ince bir kağıt üzerinde yer alan iskeletlerle şablonlandığında daha basit bir hale gelecektir.

Türk süsleme tarihinde son derece önemli olan bu motifler geometrik formlardan yararlanarak birçok farklı kompozisyonun üretilmesi ve el sanatları açısından geliştirilmesi son derece önemli hale gelmiştir.

Tüm İçerik: Editör