Çini Yapım Teknikleri | Reyhan Çini

Etiket Arşivi: Çini Yapım Teknikleri

Çini’de Perdah Tekniği

Çini yapımı Anadolu Uygarlıklarından başlayarak tüm dünyaya yayılmış bir sanattır.

Çinicilik ile uzun yıllar dekoratif alanlarda sayısız eserler yapılmıştır. Çini yapımı tarihi çok eskiye dayanması nedeniyle günümüze kadar çini sanatında farklı teknikler geliştirilmiştir. Çinicilik her dönem kendisini geliştirerek günümüze kadar gelmiştir.

 

Çini yapımı ve Perdah Tekniği

Çini sanatının diğer boyama türlerinden çok daha üstün olmasının temel nedeni, bu sanat yapılırken kullanılan tekniklerdir. Çini yapımı sırasında uygulanan perdah tekniği de bunlardan birisi olup, son derece olumlu sonuçlar alınmasında etkilidir. Bir sır üstü tekniği olan perdah, aynı zamanda lüster ismiyle de bilinir. Selçuklular ve daha öncesinde kullanılmaya başlanan bu teknik, Osmanlılar zamanında çok daha profesyonel olarak yapılmaya başlanmış ve buna bağlı olarak ortaya çok daha özel ürünler çıkmıştır.

Bilindiği gibi çini porselen üzerine yapılan bir sanattır. Porselenler ise pişmiş çamurdan elde edilir. Perdah, bu çamurun oluşturulması sürecinde kullanılan bir tekniktir. Bundan dolayı porselenin içine kadar işlediği ve sıradan boyama işlemlerinden çok daha güzel bir şekilde göründüğünü söylemek kesinlikle yanlış olmayacaktır.

 

Seramik yapımında kullanılacak çamur özenli bir şekilde hazırlandıktan sonra fırınlanır ve pişmesi sağlanır. Bu aşamadan sonra ise çini perdah tekniği uygulanır. Bu teknik, porselenin istenilen renkte ya da saydam olan sır ile sırlanıp fırınlandıktan sonra özel süslemelerin yapılması işlemidir. Bu işlemde altın yaldızlı süslemeler veya gümüş rengi kullanılır. El ile yapılan özel çalışmalar sonrasında bir kez daha fırınlama işlemi yapılır. Bu aşamada ise seramikler tam olarak pişirilmez ve daha az hararetli bir fırına konulur. Dumanlı olan bu fırında seramikler bir süre kaldıktan sonra işlem tamamlanmış olur. Böylece özel olarak yapılan süslemeler, metalik bir görüntüye bürünür ve bu da ürünün genel görünümünü fazlasıyla etkiler. Madeni parlaklık kazandırılan ürünler, farklı alanlarda kullanılır ve kullanılan alanın havasını baştan aşağıya değiştirir. Bu sebeple çini yapımı günümüzde de yoğun ilgi görmektedir

Çini perdah tekniğinin çini yapımı kadar eski bir tarihi vardır. Günümüzde halen etkin bir şekilde kullanılır. Bu tekniğin en önemli özelliği kalıcı olması ve uygulandığı ürüne madeni bir görünüm kazandırmasıdır. Söz konusu durum ise çini yapılan ürünü fazlasıyla etkiler. Günümüzde bu tür ürünler, farklı mimari yapıların süslenmesi için kullanıldığı gibi ev veya işyerlerindeki ürünler üzerinde de kullanılabilir. Sitemizde yer alan bazı ürünlerde perdah tekniği kullanılmış olup, bunlardan istediklerinizi sitemiz üzerinden sipariş ederek, istediğiniz alanlarda kullanabilirsiniz.

Çini’de Ajur Tekniği

Yedi farklı maddenin yabancı maddelerinden ayrıştırılarak hamur haline getirilmesi çini sanatının ilk aşamasını oluşturur. Sonrasında çini ustaları tarafından diğer aşamalar da başarı ile gerçekleştirilmektedir. 12. yüzyıldan bu yana süregelen çini sanatı büyük bir sanattır. İfadenin güçlülüğü açısından başarıyı elde etmesi mucizevi bir şeydir.

Çini ustaları özellikle doğa ve geleneksel bilgi içeren ellerle uygulamaktadır. 16. yüzyıldan itibaren çok daha yaygın olarak sıraltı tekniği kullanılmaya başlamıştır ve bu teknik çamur reçetesine göre hazırlanarak hamur oluşturulur. Hamur şekillendirilmesi üzerine astar sürülür ve kurutulur. Çini de ajur tekniğine sıra gelir. Pişirilen çini tasarımı pürüzsüz bir yüzey elde edilerek ajur tekniği ile delinir. Hazırlanan desenler kömür tozu ile yüzeye aktarılır. Yani tahrirli bölgeyi siyah boya fırçası kullanılarak çizmek mümkün olur. Sonraki aşamada boyanır. Son olarak seramiğin üzeri sır ile kaplanır ve 950 derece sıcaklığa sahip fırında ikinci kez pişirme işlemi gerçekleştirilir.

Çini süslemelerinde pek çok modern çizim ve inançları simgeleyen geometrik semboller de bu sanatta işlenmektedir. Sanatın işlenmesi ve süslemelerin bitkisel ürünlerle zenginleştirilmesi aynı zamanda hayvan figürlerinin değişik renk pozisyonları oluşturularak işlenmesi oldukça önemlidir.

Ajur Aşaması Nasıl Yapılır?

Çini sanatında işleme yapılacak olan ürünün hazır hale getirilmesi ile birlikte boyama ve işleme geçmeden önce öncelikle desen oluşturulmaktadır. Astarlanmış olan ürün bu yöntemle işlenmeye başlanabilmektedir. Öncelikli olarak motif bir kağıt üzerine delikler oluşturularak çizilir ve bu delikler daha sonra uygulamanın yapılacağı maddenin üzerine lacivert veya siyah boyalar ile geçirilir. Daha sonra desenin oluşturulması tamamlanır ve süslemesi işlenmeye devam eder. Ajur tekniği motifin ve desenin işlenmesi açısından en önemli yöntemlerden bir tanesidir.

Çini de ajur tekniği kullanılarak tüm yüzeylere uygulaması gerçekleştirilebilir ve kusursuz sonuç elde edilebilmesi mümkün hale gelir. Ajur tekniği uygulandıktan sonra boyama aşamasına geçilir ve en son olarak yüzeye tamamen boyamanın yapılması ve sırlama işlemi sonrasında fırınlama tekrar yapılır. En iyi şekilde ve en son olarak çini tamamlanmış olur. Çini ustaları tarafından çini uygulamalarında kullanılan yöntemler, teknikler, aşamalar ile ilgili detaylı bilgiler sizlere verilir ve işlem sırasında bu yöntemleri teker teker kullanarak en iyi çini tasarımlarını oluşturabilirsiniz.

Ebruli Çini Nasıl Yapılır?

Geçmiş tarihimizin bize yadigâr en önemli şeyi nedir diye bir sorsak mesela, çoğu kişinin “sanat” diyeceğinden eminiz. Elbette atalarımızın başarıları, bize emanet ettiği bu toprakları, değerlerimizi yadsımıyoruz. Bu soruyu soyut anlamda sorduğumuzda, gelecek cevaplarının çoğunun sanat olacağı şüphesiz. Çünkü geçmişten günümüze birçok muhteşem sanat dalı, hala icra edilmektedir. Bunlardan biri de Ebru Sanatıdır. Ebru; kendi içinde birçok bölüme ayrılır. Battal ebru, Gelgit ebru, Bülbülyuvası ebru, taraklı ebru, Çiçek ebru, Şal ebrusu, Hatip ebrusu, Çift baskılı ebrular, Hafif ebru, Kumlu Kılçıklı ebru adında eşitli kolları vardır.

Ebru sanatının ilk kez ne zaman ve nerede ortaya çıktığı hala bilinmemektedir. Bu konudaki kaynaklar yetersiz kalmaktadır. Kaynağı belirsiz olsa bile, eski tarihlerden beri sıkça kullanılan bir görsel sanattır ebru.  Renklerin su ile dansı diyebiliriz kısaca ebru sanatı için. Teknik olarak tanımı ise şöyledir; kitreyle yoğunlaştırılmış su üzerine tezyini kâğıt ile resim yapma sanatıdır. Bir diğer yadigâr el sanatımız ise Çini sanatıdır. Çini, toprağın pişirildikten sonra şekil verilip kap-kacak, tabak, vazo, sürahi vb. eşyalar üretilmesine dayalı bir el sanatıdır. Ebru ve çini sanatları, günümüzde hala aktif olarak kullanılmakta ve hemen hemen tüm il belediyelerinin açmış olduğu halk merkezlerinde, bu sanatların ücretsiz eğitimleri verilmektedir.

Son yıllarda çok ilginç bir akım başladı. Yeni nesil Türk sanatçılarımız Çini sanatı ve ebru sanatını birleştirerek, ortaya ebruli çini adı altında yeni bir görsel sanat çıkardı. Kulağa çok ilginç gelen bu yeni sanat akımı, uluslararası platformlara taşındı ve inanılmaz ilgi gördü. Gelin, ebruli çini nasıl yapılır, ona kısaca değilenelim. Genelde kâğıt veya bez üzerine uygulanan ebru sanatının, çini pano ve vazolar üzerinde uygulanmasıdır. Bu yeni sanat yorumunu, eserlerinde uygulamaya başlayan sanatçılara, özellikle yurtdışından inanılmaz bir ilgi gösterilmekte ve bu eserleri kapış kapış satılmaktadır. Türk tarihinin bu 2 önemli sanat dalını, aynı çatı altında buluşturmak, gerçekten büyük bir yaratıcılık örneğidir. Ve görünen o ki, ebruli çini sanatı gelecek dönemde, daha da yaygınlaşacaktır.

 

Sgrafitto Tekniği Nedir? Nasıl Yapılır?

Çini sanatı icra edilirken birçok teknik kullanılıp çiniler en güzel hale getirilmektedir. Kullanılan teknikler seneler öncesinden gelmesine rağmen orjinalliğini ver gerçekçiliğini hala korumaktadır. Zamanında müthiş bir emek ile ortaya çıkarılan tekniklerin üstüne günümüzde ekleme yapılma ihtiyacı duyulmamaktadır. Bu teknikler arasında bulunan bir kazıma tekniği ile çini sanatı daha da güzel ve etkili bir hale gelmektedir.

Sgrafitto Tekniği

Çini sanatında kullanılan sgrafitto tekniği, kelime anlamı olarak kazıma anlamına gelmektedir. Seramiklerin yüzey kısımlarının süslenebilmesi adına kullanılan bu teknik, sanat severler tarafından büyük bir ilgi görmektedir. Bu kadar büyük bir ilgi görmesinin sebebi, alışılagelmişin dışında olmasıdır. Ortaya çıkan büyüleyici ve abartılı görüntü bakan kişiler için son derece şaşırtıcı olmaktadır. Sgrafitto tekniği ile yapılan eserler, görkemli duruşları sayesinde oldukça sık tercih edilebilmektedir.

Sgrafitto tekniği, Rönesans zamanlarında ortaya çıkmış ve ünlü sanatçılar tarafından ilgi görmüş, tercih edilmiştir. Bu teknik ilk olarak binaların dış yüzeylerinde, saraylarda ve özel yapım eserlerde kullanılmaya başlanmıştır. Kullanılış amacı ise dışarıdan bakıldığında ortaya çıkan detaylı görünüşler olmaktadır. Bu teknik ile ortaya bir eser koyduktan sonra meydana gelen sonuçlar herkes için büyüleyici olabilmektedir. Esere ne kadar çok ilgi verilip, dikkat edilirse beğenilme oranı da artışa geçecektir. Sgrafitto tekniği kullanmak yapılan sanat eserlerine, çinilere çok farklı bir boyut kazandırdığı için senelerdir merak konusu olmuştur.

Sgrafitto Tekniği İşleyişi

Öncelikli olarak başlanması gereken nokta, eserin ne tür bir kilden yapılacağını belirlemektir. İnce olan killer çok daha iyi kullanılmaktadır. Çünkü ufak noktalarda dahi pürüzsüz bir yüzey imkanı sunmaktadır. Bu tekniği ilk defa kullanacak kişilerin öncelikli olarak düz yüzeyler ile başlaması en doğru karar olacaktır. Tabak, bu iş için en uygun başlama eşyasıdır. İşlem kısmı sonra erdirildikten sonraki adım kurutmaya bırakmaktır. Kurutma işlemi büyük bir titizlik ile tamamlandıktan sonra sırada sıraltı kullanma işlemi gelecektir.

Çalışmaya en uygun rengi seçmek eseri daha da güzel bir hale getirecektir. Boya işlemi tamamlandıktan sonra tekrardan kuruma işlemine bırakılması gerekmektedir. Kuruma tamamlandıktan sonra, kazıma yapabilmek için uygun bir tasarım belirlenmektedir. Bu tasarımı parçaya direkt olarak geçirmek yerine öncelikli olarak bir kopya kağıdına çizilmelidir. Ardından kopya kağıdı parçanın üstüne konularak tasarım parçaya en iyi şekilde işlenmektedir. Son aşama olarak ise keskin bir alet kullanılarak kazıma yapılır. Kazıma yapılırken sırlamayı oradan alıp çıkarmak en doğru yöntem olacaktır. Yapılan tasarımın üzerine ufak dokunuşlar yapılarak yerler iyice belirlenmektedir. Son işlem olarak bir fırça ile yüzeylerdeki talaş süpürülür.

Çini Yapımı ve Teknikleri

Çini Anadolu’da yıllar boyu en önemsenen sanat dallarından biri olmuş mimariden mutfak gereçlerine kadar hayatın içine girmiştir. Çini yapımı Kütahya ve İznik bölgelerine göre farklılık gösterir. Aralarındaki farklılık İznik çiniciliğinde çinilerin kuvarsttan yapılması Kütahya çiniciliğinde ise genellikle kil kullanılmasıdır. İlk aşamada toprak hamuru yapılır. Bu toprak hamuru birkaç maddenin karışımıyla elde edilir. Bunlar kaolen, tebeşir, kum ve buna benzer maddelerdir. Çamur kıvamı verilir içinde hiçbir yabancı maddenin kalmaması için süzülür. Bu hamur istenen biçimde şekillendirilir. Kurumaya bırakılır ardından istenen beyazlığı elde etmek için astarlama işlemi yapılır.

Astarlanan cisim 900 derecede pişirilir. Pişirilme işleminden sonra cisime bisküvi de denilebilmektedir. Bu aşamada cisim oldukça kırılgan olduğu için bu şekilde adlandırılır. Kağıtla kaplanan yüzeye istenen desen çizilir açılan iğne deliklerinden kömür tozu yardımıyla geçilir. Ardından siyah çini boyasıyla desen belirginleştirilir böylece tamamlanır. Kalan alanlar tercihe göre istenen renk ile doldurulur. Sırlama işleminden sonra tekrar yavaş yavaş pişirilir ve parça son halini alır. Pişirilmesi kadar soğutulması da önemlidir. Çatlamaması için bu işlem de yavaş yavaş yapılır.

Çini Yapım Teknikleri

Çini yapımında teknikler farklılık gösterir bu farklılık pişmiş toprağın aldığı şekle ve sırlamaya göre şekillenir. Beş teknikten bahsedebiliriz. Birinci teknik sıraltı tekniğidir. Pişmiş toprağın üstüne ince bir astar sürülür. Astar tabakasının üstüne süslemeler yapılır. Süslemelerin üstüne tekrar sır sürülür dolayısıyla adını süslemelerin sır sürümünden önce yapılmasından alır. Bu teknik Osmanlılarda ve Selçuklularda sıkça kullanılmıştır.

Sırüstü tekniğinde ise pişmiş toprağın üstüne mat sır sürüldükten sonra süslemeler yapılıp fırınlanmaktadır. Minai tekniği sıraltı ve sırüstü tekniklerinin bir arada kullanılmasıyla oldukça renkli bir yüzey elde edilmesidir. Diğer bir teknik lüster tekniğidir bu teknik çinide madeni bir pırıltı elde etmek amacıyla kullanılır. Lüster teniğiyle çini sanatında farklı bir etki yaratılır. Özellikle 9-10. yy tekniği olarak Mezopotamya ve Suriye’de Abbasi Çinileri üzerinde kullanılmıştır. Lacvardia Tekniği ise Minai Tekniğiyle benzerdir ikisini birbirinden ayıran nokta lacvardia tekniğinde çininin sadece sır üstü tekniğiyle desenlendirilmesidir.

Çini Çizim Fırça Kullanım Teknikleri

Çini yüzyılladır varlığını sürdürmüş bir resim sanatıdır. İlk çıkış tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte Selçuklular döneminde zirveye ulaştığı söylenebilir. Günümüzde birçok sanat alanında olduğu gibi çinicilik sanatı da unutulmaya yüz tutmuştur. Her ne kadar sayıları azda olsa çinicilik sanatı il ilgilenen insanlar çini çizim fırça kullanım teknikleri ile ilgili bilgileri bulmaya çalışmaktadır.

Fırça Kullanım Teknikleri Nelerdir?

Güzel ve doğru çizimler yapabilmek için öncelikle doğru bir fırça (tercihen ince uçlu olmalı) seçimi yapmalı sonrasında birkaç deneme yaparak elimiz ile fırça arasında bir bütünlük sağlamalıyız. Çizim yapacağımız zaman fırçamızı öncelikle dik tutmalıyız. Daha sonra kendimize doğru çekmeliyiz. Çini çizim çalışmaları yaparken önce ince sonra kalın ve sonrasında tekrar ince çizimler yapmalıyız. İnce başla kalınlaştır tekrar incelt ve bırak. Bu tür çalışmalar yaparak elimizi alıştırmalıyız.

Yine serçe parmak kullanımı dediğimiz teknikte ise serçe parmağımızı hafif çalışma kâğıdımıza doğru uzatıyoruz ve yine aynı şekilde inceli kalınlı çizgiler çekiyoruz. Bu teknik diğerlerine göre biraz daha zor bir tekniktir. Bu tür çizimleri yapabilmek için fırça kullanım tekniği bilmek çok önemlidir. Doğru kullanımlar yaptığımız zaman dairesel şekiller, yaprak motifleri ve görsel olarak çok hoş gözükecek çiçek figürlerini rahatlıkla çözebiliriz.

Çini Çizim Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Yukarıda verdiğimiz genel bilgiler ışığında şimdi çini çizim çalışmalarımızı gerçekleştirebiliriz artık. Çizim yapabilmek için öncelikle boyamızı koyabileceğimiz ve renk koyuluğunu ayarlayabileceğimiz bir paletimiz olmalı. İnce uçlu samur fırçamızı boya ile buluşturduktan sonra zihnimizde kurguladığımız figürleri yukarıda anlattığımız fırça kullanım tekniği bilgileri ile uyumlu olacak şekilde çizimler yapalım. Fırçamızı dik tutmaya özen gösterelim ki doğru ve güzel çizgiler çizebilelim.

Çini çizim çalışmaları yapmak bir sanat dalı olduğu gibi bizler içinde oldukça zevkli bir uğraştır. Günümüzün yorgunluğunu ve stresini atmak için birebir dinlendirici bir çalışmadır. Tüm bunların yanında farklı fırça kullanım tekniği mevcuttur, fakat başlangıç aşamasında şimdilik bu teknikleri bilmek bizim için yeterli olacaktır. Zamanla yaptığınız işten sizde keyif alacak hatta kendinizi geliştirdikçe yaptığınız çalışmalar üzerinden para bile kazanabilirsiniz.

Bu sayede çini çizim çalışmalarınız sizin için belki de artık yeni bir iş sektörü haline dönüşecektir. Kendinizi daha iyi geliştirebilmek ve daha başka teknikler öğrenmek için sizleri sitemize bekliyoruz.

Çini’de Tahrirleme Nasıl Yapılır?

Çini, hamur durumuna getirilmiş olan toprağın şekil verilmesi sonrasında, farklı tekniklerle bezenmesi ve pişirilmesiyle icra edilen bir sanat dalı olarak yer almaktadır. Bu sanatta tahrir kullanımı önemlidir.

Peki, çini tahrir nasıl yapılır?

Farklı zamanlarda ve bölgelerde çini sanatının hazırlanışı değişiklik gösterebilmektedir. Osmanlı zamanında duvar karolarını ifade edebilmek için bu sanatın önemli merkezleri arasında bulunan Orta Asya’daki Kaşan şehrinde çiniye kaşi adı verilmiştir. Günlük şekilde kullanılan objeler içinse evani tabiri ile anılmıştır. Zaman ilerledikçe duvar karoları, Çinlilerin porseleni dünyaya tanıtmaları nedeniyle Çin’e ait anlamına gelen çini tabiri yayılmıştır.

Tahrirleme Uygulaması

Tahrirlenecek olan alan karo, vazo ya da farklı nesneler olabilmektedir. Bisküvi mamulleri üzerinde gizli çatlak, yağ ya da boya lekesi, kesinlikle toz olmaması gerekmektedir. Bisküvi ürünlerinin, astarları zımparalama esnasında kazınmaması gerekmektedir. Tahrir boyalarının kıvamını ayarlamak son derece önemlidir. Boya koyu ya da sulu olmaması gerekmektedir. Boya koyu olması durumunda fırça yürümez, çok sulu olursa boya dağılabilmektedir. Çini uygulamaları içerisinde tahrir ya da boya yaparken parmakların dekor yapılacak olan kısımlarla temasta bulunulmamalıdır. Değme olması durumunda tahrir ya da boyalar sürtünmeden dolayı dağılabilmektedir. Tahrirleme konusunda bir önemli konu da file çekimi uygulamasıdır.

Fileler tabak ya da dairesel desenlerde de uygulanabilmektedir. Fileler desen üzerinde kenar suyu ile ana desenin ayırımı konusunda desenlerin bitim yerlerine çekilmektedir. Genel olarak fileler birbirlerine paralel ya da daire olarak çekilmektedir. Tirilin ya da fırçalar kullanarak, çizgilerin bütünlüğünü sağlayacak şekilde çekilebilmektedir. Dik formlarda yer alan fileler turnet yardımıyla çekilmektedir. Tahrirleme işlemi desen tasarımlarına göre nüanslı şekilde uygulanmaktadır. Tahrirleme uygulamasının temek amacı hem desenin belirlenerek estetik bir görünüm oluşturulması ve boyama işlemi esnasında boyaların birbirine karışmaması için gerekmektedir.

Bisküvi mamuller üzerinde gizli çatlak, yağ ya da boya lekesi, kesinlikle toz olmaması gerekmektedir. Bisküvi mamullerin, astar kısımları zımparalama sırasında kazınmış olmaması gerekir. Tahrir boyasının kıvamını ayarlamak son derece önemlidir. Tahrirleme uygulaması doğru şekilde yapılarak çini sanatını en iyi şekilde icra edebilirsiniz.

Çini’de Sırüstü Tekniği

Çini sanatının tekniklerinden birisi olan sırüstü, çok uzun yıllar önce uygulanmaya başlanmıştır. Günümüzde halen kullanılan bu teknik ile çok özel ürünler ortaya çıkmaktadır. Çini sırüstü tekniği, günümüzde tamamen el emeği ile yapıldığı gibi, seri bir şekilde de yapılmaktadır. Çıkartma uygulaması ile bu teknik kullanılmakta ve daha hızlı işlem gerçekleştirilmektedir.

Bu tekniğin uygulanmasındaki ilk adım, çamurun pişirilmesidir. Sıraltı tekniğinde olduğu gibi burada da iki defa fırınlama işlemi yapılır. Hazırlanan çamura hiçbir boya işlemi uygulanmadan fırına sürülür ve biraz kıvam alması sağlanır. Kıvam alan pişmiş çamura saydam olmayan sır uygulanır. Bu işlemden sonra ise süsleme bölümüne geçilir ve hazırlanan çamurun üzerine farklı renklerle motifler işlenir. Bu işlemler tamamlandıktan sonra ise perdah da denilen fırınlama işlemi yapılır. Böylece işlem tamamlanmış ve çiniler hazır hale getirilmiş olur. Bu işlemde porselen boyalar kullanılır.

İki defa fırınlama işleminin yapılıyor olması, çini sırüstü tekniği için kullanılan boyaların önemi çok fazla arttırmaktadır. Çünkü fırınlama esnasında kullanılan boyalar yüksek ısıya maruz kalır. Eğer bu ısıya dayanamayan boyalar tercih edilirse, perdah işleminden sonra yapılan çalışmaların bozulması söz konusu olacaktır. Günümüzde kobalt mavisinin bundan dolayı çok fazla tercih edildiği söylenebilir. Geçmişe nazaran teknolojinin gelişmesine bağlı olarak ısıya dayanıklı boya konusunda, ustaların daha fazla alternatifi vardır. Bu alternatifler ise çini çalışmalarında nispeten biraz daha özgürlük sağlar.

Çini sırüstü tekniği, ilk olarak Selçuklular tarafından kullanılmıştır. Yapılan eserlerde bunları görmek mümkündür. Fakat bu tekniğin zirveye ulaştığı dönem olarak Osmanlılar gösterilebilir. Osmanlılar zamanında çok daha başarılı ve etkili bir şekilde yapılan çininin, en önemli aşamalarından birisi bu teknik olmuştur. Mimari yapıların önemli bir kısmının süslenmesinde, sırüstü tekniğini görmek mümkündür.

Çini sanatının baskın renginin mavi olmasının temel nedenlerinden birisi de yukarıda bahsedilen çift fırınlama işlemidir. Bununla birlikte yeşil ve kırmızının da kullanıldığı söylenebilir. Sitemizde yer alan ürünleri incelediğinizde, bunu daha net bir şekilde görebilirsiniz. Tamamen el emeği olan ürünler hakkında daha detaylı bilgi almak ve sipariş vermek için sitemiz üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Kabartma Çini Nasıl Yapılır?

El sanatlarının en güzel örneklerinden Çini sanatı hem göze hem de ruha hitap etmektedir. Peki aynı zamanda tomurcuk olarak da adlandırılan kabartma çini nasıl yapılır?

Kabartma Çini

Çini islam dünyasında Milattan Sonra yaklaşık olarak 9. Yüzyılda kullanılmaya başlansa da Türk tarihinde ilk kez kullanımı Karahanlılar dönemine denk gelmektedir. Osmanlı döneminde cami, türbe veya saray, köşk gibi önemli yapıların iç ve dış duvarlarına ısıtılmış balçık üzerine yapılan resimlerle çini sanatı kendini göstermiştir. Bugüne kadar bizlere miras kalmış en önemli sanatlardan biridir. Mekan iç veya dışlarına yapıldığı gibi tabak, çanak gibi eşyalara da işlenerek dekorasyon malzemesi olarak kullanılmasına yol açmıştır. İlk olarak Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim döneminde önem verilerek sanatçılar yetiştirilmeye başlanmış olsa da çiniciliğin yaygınlaşması Mimar Sinan dönemine denk gelmektedir.

Kullanılan Renkler

Genel olarak kabartma çini sanatında mavi, lacivert, siyah ve kırmızı renkleri kullanılmaktadır. Kullanılan bu renklerin her birinin ayrı anlamları olduğu gibi sanatçının iç dünyasını da anlatabildiği için önemlidir.

Önceden torna aleti üzerinde şeklini verdiği ürün üzerine birçok renk kullanılarak zemin yapılır. Bu işleme turnetleme işlemi denir. Sanatçı kendi tarzında seçtiği mofitleri zemin üzerine elmas uçlu kalemiyle çizerek boyama için hazırlar. Çizmiş olduğu motiflerin içine kullanmak istediği renkleri kat kat kabartarak sanatını ortaya çıkartmaya başlar. Sanatçının yaptığı motiflerin kabartılması işi bittiğinde asıl sanatı ortaya çıkartacak olan camsı madde yani sır ürün üzerine kaplanır. Şu an için donul renklere sahip olan ürün 9000 C’lik fırında ısıtılmasının ardından parlak renkler ortaya çıkarak biz sanatseverlere muhteşem bir renk cümbüşü sunmuş olur.

Pişirilen çinilerin kırılmaması için yavaş yavaş soğutulması gerekmektedir. Aksi halde sıcaktan soğuğa hızla geçeceğinden eserler kırılarak verilen bütün emekler boşa çıkacaktır. Kabartma çini sanatı üzerine büyük emekler verilen ve sanatçının tamamen el emeğiyle ortaya çıkan bir sanattır.

Atalarımızdan bizlere miras kalmış olan çinicilik mesleği günümüzde daha çok hobi olarak insanlar tarafından yapılıyor olsa da tarihimize sahip çıkmak adına daha fazla önem verilmesi gerekmektedir. Günümüzde çok az sayıda çini sanaatıçısı bulunmaktdır.

Çini’de Sıraltı Tekniği

Çini yapımı sırasında kullanılan farklı teknikler vardır. Bunlardan birisi de sıraltı adı verilen tekniktir ki, en iyi ve en kalıcı tekniklerden birisi olarak kabul edilir.

Diğer tekniklerden farklı üstünlükleri olduğundan dolayı, çini yapımında çini ustaları tarafından yoğun olarak kullanılır. Bazen tek başına kullanılacağı gibi bazen de farklı tekniklerle kullanılır.

Çini Yapım Aşamaları

Bilindiği gibi çini sanatının farklı aşamaları vardır ve bu aşamaların başında çamurun pişirilmesi gelir. İşte sıraltı tekniği bu aşamada yapılır. Hazırlanan çamur biraz pişirilir ve bisküvi kıvamını alır. Yani tam olarak sertleşmez. Bu aşamada özel olarak hazırlanan porselen boyaları ile boyama yapılır. Sır çekme işleminin bu aşamada yapılmasından dolayı boyalar bir süre sonra görünmez. Tekrar pişirilen çamur, bu defa sertleşir. Böylece boyalar tekrardan gözükür. Bu işleme sıraltı denilmesinin nedeni de tam olarak budur.

Çini Boyama

Çini yapımında kullanılan bu teknikte kullanılan boyalar, yukarıda da bahsedildiği gibi özel olarak geliştirilmiş olup, sıradan boyalar değildir. Yüksek ısıya dayanma gücü olan boyaların bu aşamada kullanılması gerekir. Aksi durumda, ikinci fırınlama işleminden sonra boyalar özelliklerini yitirecek ve çini sanatı, tam bir hayal kırıklığıyla sonuçlanacaktır. İkinci fırınlamada, çekilen sır saydam bir görüntü almakta ve altındaki boya görünür hale gelmektedir. Bunun temel nedeni, yüksek ısıya dayanımdır. İşte bu noktada ısıya dayalı renkler merak edilmektedir. Bunların başında ise kobalt mavisi gelir ki, çini yapımı ile belki de en fazla kullanılan renktir. İşte bu rengin güzelliğinin dışında, kullanılmasının bir başka nedeni de bu durumdur.

 

Çini Renkleri

Geçmişte kullanılan tekniklerin temelinde, teknolojinin daha az yer tutmasından dolayı, farklı renklerin oluşturulması çok kolay olmamıştır. Kobalt mavisinin hoş görünümü, porselen ile muhteşem uyumundan dolayı sıraltı tekniği uygulanırken çok fazla alternatif aranmamıştır. Fakat diğer tekniklerde, yeterince renk seçeneği olduğu söylenebilir.

 

Çini yapımı sırasında bu işlemi uygulayan ustaya göre farklı kalitede olabilmektedir. Tamamen el emeği olması ve ciddi bir tecrübe istemesinden dolayı durum bu şekildedir. Sitemizde bulunan ürünleri, alanının en iyi ustaları yapmakta ve sizlerin beğenisine sunmaktadır. Farklı çini çalışmalarında görebileceğiniz bu tekniğe sahip ürünleri, sitemizden alabilirsiniz.

Çini’de Lacvardina Tekniği

Anadolu Selçuklular başta olmak üzere tarihteki farklı devletlerin kullandığı süsleme sanatları tekniklerinden olan Lacvardina tekniği, çinilerin daha özel bir görünüme kavuşması için kullanılmaktadır. Bu alanda kullanılan bir diğer teknik olan Minai ile benzerlikler gösterse de bazı farklılıkları bulunmaktadır.

Bu teknikte sır üstü boyama da kullanılır ve bu sayede ilgili seramiğe biraz daha desen verilir. Tekniğin kullanıldığı çinilere bakıldığında bazılarının büyük parçalardan oluştuğu görülürken mozaik şeklindeki çinilerde de bu tekniğin uygulandığına rastlanmaktadır. Özellikle Selçuklular da mozaik şeklindeki çininin daha fazla kullanıldığını söylemek yanlış olmayacaktır. Mozaik sayesinde Selçuklu eserlerinde geometrik bir süsleme görülmektedir. Özellikle Konya’da bulunan Karatay Medresesi ve Alaaddin Camii, bunun en güzel örnekleri arasında yer almaktadır.

Lacvardina Tekniği ile İlgili Bilinmesi Gerekenler

Lacvardina tekniği incelendiğinde iki defa fırınlama olduğu görülecektir. Bu fırınlamaların ilkinde astar sonrasında kullanılan sır boyanın tamamen kuruması ve forma işlemi hedeflenirken diğerinde ise sır üstü boyanın kalıcı hale gelmesi sağlanmaktadır. Bu tekniğin uygulanış şekli şu şekildedir:

Öncelikle hamur elde edilir ve bu hamurun form alması sağlanır. Burada önemli olan husus, ilgili ustanın yeteneğidir. Bu aşamadan sonra ise astar kullanılarak oluşturulan ürüne ilk rengi verilir. Astarlama işleminden sonra kurutma yapılır ve bunun özenli bir şekilde yapılması gerekir. Aksi durumda, bir sonraki işlem olan opak sır uygulamasında sıkıntılar yaşanacaktır.

Astardan sonra tam olarak kurutma gerçekleşir ve opak yani örtücü sır ile tamamen ürün kaplanır. Bu aşamadan sonra ise sır içi boya ile süsleme yapılır ve ürün fırınlanır. Buradan alınan ürün bu defa da sır üstü boyama ile desen kazanması sağlanır. Böylece işlem tamamlanmış olacaktır.

Mozaiklerde kullanılan Lacvardina tekniği de benzer şekilde uygulanır fakat ortaya çıkan sonuç mozaiğe bağlı olarak nispeten daha farklıdır. Normalde bir levhadan oluşan çini, pişirilmeden önce küçük parçalara ayrılır. Böylece mozaik elde edilmiş olur. Daha sonra işlemler uygulanır ve elde edilen ürünler farklı alanlarda süsleme amacıyla kullanılır. Selçuklu ve bölgedeki diğer devletlerden kalan eserler incelendiğinde, bu tekniğin kullanıldığı görülecektir.

  • 1
  • 2
    Adres

    Cevizlidere Mahallesi, 06580 Çankaya/ANKARA

    Telefon

    +90 542 243 25 58

    E-Posta

    info@reyhancini.com