Nasıl Yapılır? | Reyhan Çini

Nasıl Yapılır?

Çini yapım aşamaları başta olmak üzere yapım tekniklerini bu kategori altına bulabilirsiniz.

Ebruli Çini Nasıl Yapılır?

Geçmiş tarihimizin bize yadigâr en önemli şeyi nedir diye bir sorsak mesela, çoğu kişinin “sanat” diyeceğinden eminiz. Elbette atalarımızın başarıları, bize emanet ettiği bu toprakları, değerlerimizi yadsımıyoruz. Bu soruyu soyut anlamda sorduğumuzda, gelecek cevaplarının çoğunun sanat olacağı şüphesiz. Çünkü geçmişten günümüze birçok muhteşem sanat dalı, hala icra edilmektedir. Bunlardan biri de Ebru Sanatıdır. Ebru; kendi içinde birçok bölüme ayrılır. Battal ebru, Gelgit ebru, Bülbülyuvası ebru, taraklı ebru, Çiçek ebru, Şal ebrusu, Hatip ebrusu, Çift baskılı ebrular, Hafif ebru, Kumlu Kılçıklı ebru adında eşitli kolları vardır.

Ebru sanatının ilk kez ne zaman ve nerede ortaya çıktığı hala bilinmemektedir. Bu konudaki kaynaklar yetersiz kalmaktadır. Kaynağı belirsiz olsa bile, eski tarihlerden beri sıkça kullanılan bir görsel sanattır ebru.  Renklerin su ile dansı diyebiliriz kısaca ebru sanatı için. Teknik olarak tanımı ise şöyledir; kitreyle yoğunlaştırılmış su üzerine tezyini kâğıt ile resim yapma sanatıdır. Bir diğer yadigâr el sanatımız ise Çini sanatıdır. Çini, toprağın pişirildikten sonra şekil verilip kap-kacak, tabak, vazo, sürahi vb. eşyalar üretilmesine dayalı bir el sanatıdır. Ebru ve çini sanatları, günümüzde hala aktif olarak kullanılmakta ve hemen hemen tüm il belediyelerinin açmış olduğu halk merkezlerinde, bu sanatların ücretsiz eğitimleri verilmektedir.

Son yıllarda çok ilginç bir akım başladı. Yeni nesil Türk sanatçılarımız Çini sanatı ve ebru sanatını birleştirerek, ortaya ebruli çini adı altında yeni bir görsel sanat çıkardı. Kulağa çok ilginç gelen bu yeni sanat akımı, uluslararası platformlara taşındı ve inanılmaz ilgi gördü. Gelin, ebruli çini nasıl yapılır, ona kısaca değilenelim. Genelde kâğıt veya bez üzerine uygulanan ebru sanatının, çini pano ve vazolar üzerinde uygulanmasıdır. Bu yeni sanat yorumunu, eserlerinde uygulamaya başlayan sanatçılara, özellikle yurtdışından inanılmaz bir ilgi gösterilmekte ve bu eserleri kapış kapış satılmaktadır. Türk tarihinin bu 2 önemli sanat dalını, aynı çatı altında buluşturmak, gerçekten büyük bir yaratıcılık örneğidir. Ve görünen o ki, ebruli çini sanatı gelecek dönemde, daha da yaygınlaşacaktır.

 

Katmanlı Çini Nasıl Yapılır?

Türk kültürünün en önemli sanatsal parçalarından olan çini süsleme sanatı, farklı birçok tekniklerle yapılması ile birlikte kendi arasında çeşitlilik göstermektedir. Bu çeşitliliğin en güzel yanı ise, bu sanatsal değere ayrı bir zenginliğin katılmasıdır. Katmanlı çini sanatı da bunlardan birisi olup, bu yazımızda bu sanat nasıl yapılır? Sorusuna cevaplar vereceğiz.

Kültürümüzün en önemli sanatlarından birisi olan çini sanatı, farklı kullanım alanlarına sahip olmakla birlikte, yüzyıllardır kullanılan uygulamaların başında gelmektedir. Özellikle Selçuklu döneminin vazgeçilmezleri arasında yer alan çini sanatı, günümüzde usta ellerin özverisi ile eski güzelliğinden bir şey kaybetmeden devam etmektedir.

Katmanlı Çini Nasıl Yapılır?

Türk çini sanatının yeni tekniği olması sebebiyle, katmanlı çini nasıl yapılır? Sorusu ile sıklıkla karşılaşmaktayız. Öncelikli olarak figür ve motiflerin belirlenmesi ile başlanılan çalışma sonucunda elde edilen motiflerin, pişirimi yapılmaktadır. Sonrasında ise renklendirmesi yapılan bu motifler, katmanı meydana getirecek motiflere göre çok daha geniş bir alan üzerine yerleştirilmektedir. Karo üzerine motiflerin yerleştirilmesi ve birleştirilmesi işleminden sonra, katman motifler ve karolar sırlanarak fırınlanmaktadır. Ufak tefek detaylandırılmalarında yapıldığı bu işlem sonrasında elde edilen çini, katmanlı çininin oluşumu anlamına gelmektedir.

Özetle toparlayacak olursak, var olan zemin üzerine farklı teknikler ve çini parçacıkları konularak oluşturulan, kabartma çini sanatı olduğunu söyleyebiliriz.

Farklı Bir Zarafet Sunuyor

Kabartma çinide diyebileceğimiz bu çinilerin imalatları, mekanlarınıza klasik çini sanatına bakarak farklı bir zarafet katıyor. Yeni çini sanatları arasında yer alan katmanlı çini, üniversitelerin güzel sanatlar bölümünde üzeri durulan konulardan birisidir.

Mekanlara ekstra bir görsel şölen sunan kabartma çini, klasik çini modelleri kadar tutulan uygulamalardan birisi olarak öne çıkıyor. Farklı birçok modelinin olması da, bu harika sanatın seçimi konusunda zorluk yaşamanıza neden olacak etkenlerden birisidir.

Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde yapılan ve katmanlı çini tekniğinin kullanıldığı Bengü Çiçekleri çalışması, bu tekniğin duyulmasında önemli rol oynamıştır. Çininin yapım tekniklerindeki emek ve ortaya çıkan güzel ve sıra dışı görüntünün, kabartma çini tekniğinin çok yaygın hale geleceğine dair ipuçları da vermektedir. Bengü Çiçekleri çalışması, katmanlı çininin 3. Boyut bir tekniği olarak da ön plana çıkmaktadır.

Çini Çamuru Nasıl Yapılır?

Çini Çamuru Nasıl Yapılır?
Seramik ve çini hamuru hemen hemen benzerdir. Kullanılan malzemeler ve yapısı çok değişiklik göstermez. Sadece pişirme dereceleri, süreleri ve malzemelerin karışım miktarları ile sonuç farklılaşır. Hamurlar ikiye ayrılır. Bunlardan biri gözenekli seramiktir. Gözenekli olduğu içinde içlerine konulan sıvıları sızdırırlar. Diğeri gözeneksiz seramik, diğer adıyla pekez ise tıkız hamurdan elde edilir. Yani daha yüksek ısıda pişirilir ve kalınlaşır, bu sayede sıvı sızdırmaz.

Çini Çamuru için Malzemeler

Çini çamuru elde etmek için malzemeler;

  • Silika
  • Soda
  • Kurşun

Çini Hamuru Hazırlanışı

Öncelikle tüm malzemeler iyice karıştırılır, öğütülür. Daha sonra bir bezden geçirilir. İznik’li, İran’lı ve Kütahya’lı ustalar soda ve silikayı büyük fırınlarda eritir ve öğütülmüş sodalı frit elde edilmiş olur. Bu noktada 2 seçenek yer alır. Bu seçeneklerden birincisinde, sodalı frit soğuk olarak öğütülmüş kursun oksit ile karıştırılır. Karışım soğutulup öğütüldükten sonra yeniden fırına verilir. Fakat ikinci yöntem daha yaygın ve başarılıdır. Bu yöntemde, frit fırınlar kullanılmaz, onun yerine fırın ateşlikleri içine yalaklar yapılır ve bu duvarlar 2-3 cm kalınlığındaki öğütülmüş ıslak kuvars ile kaplanır.

Silika, soda ve kursun karışımı sıvanmış yalağa dökülür, eritilir ve kalsine olması sağlanır. Soğutulduğunda ise cam görünümü elde edilir, tüm kuvars tanecikleri üstünden kazınır ve frit parçalar yıkanır, kırılır, yas öğütme ile öğütülür. Bu yöntem Kütahya’lı ustalar tarafından kullanılır. Artık %80 silika, %10 beyaz kil ve %10 cam frit ile hamur yapmaya hazırdır. Kil ısıtılır ve boza kıvamını alana kadar sulandırılır. Çamur topaklansın diye içine sirke veya üzüm sırası katılabilir.  Bu malzemeler çamurun içinde kullanılmasa bile astar karışımda kullanılabilir. Boza kıvamını almış olan çamur, öğütülmüş frit ile silikanın üzerine sürülür ve bu karışım yarım saat çiğnenir. En son suyunu iyice akıtana kadar kurumaya bırakılır.

Çini Sırı Nasıl Hazırlanır?

Çini sanatında sırlama en önemli adımlardan biridir, çünkü ortaya çıkmasında büyük rol oynar. Sır çini yüzeyinin daha parlak, düzgün görünmesini sağlar. Her sır çeşidi çininin yüzeyine farklı teknikler ile sürülebilir. Burada en önemli nokta çini yüzeyinin temiz olmasıdır, çünkü toz sırın çini yüzeyine kaplanmasına engel olur.

En yaygın kullanılan ve başarılı sonuçlar veren teknikte bir kompresörle üflenir ve nemli bir süngerle silinir. En sık yapılan hata ise çini yüzeyinin gelişi güzel silinmesidir. Bir kasenin içi suyla doldurulmalı ve süngerle sık sık silinmelidir. Su ise çininin büyüklüğüne ve suyun renk değişime bağlı olarak değiştirilmelidir. Süngerin her darbesinden sonra suya batırılarak temizlenmesi çok önemlidir, pürüzsüz bir zemin bu şekilde hazırlanır. Süngerdeki suda iyice sıkılmalıdır, hafif nemli olması yeterli olacaktır. Bu işlem sayesinde çininin üzerinde toz kalmaz, kuruduktan sonra yine toz kalmış mı diye kontrol edilebilir.

Çini Sırı Nasıl Hazırlanır?

Sırlama önemlidir çünkü seramik ve çini sanatlarının ayrılmasında da büyük rol oynar. Sırlanmış, süslü yüzeyler çini olarak adlandırılır. Yüksek kaliteli bir sır elde etmek için çok fazla faktörün bir arada kullanılması gerekir. En iyisini elde etmek için çok fazla deneme yanılma yapmak gerekir, pişirim atmosferi homojen olan fırınlarda hazırlamak çok önemlidir. Hazırlık aşamasında uygun bileşenler karıştırılır, fırına verilir ve cama benzer bir yapı elde edilir. Hammaddeler ve katkı maddeleri değirmende öğütülür, inceltilir ve homojen bir bulamaç haline getirilir.

Çini Sırı Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Sır hazırlarken bazı noktalara çok dikkat edilmelidir.

Bunlar;

  • Pişirme esnasında erimesi gerekmektedir, bu yüzden düşük liküdüs sıcaklığı kullanılır.
  • Sıvı alkali ve asit ile çözünmemesi gerekmektedir
  • Sır yüzeyinde delikli kabarcıklar olmamalıdır, pürüzsüz görünmelidir
  • Çizilme, çatlama ve kırılmaya karşı dayanıklı olmalıdır

Çini Sırı Hazırlarken Kullanılan Malzemeler

Sır yapımındaki en önemli malzeme kuvarstır. Kuvarstan sonra erime noktasını düşürmek için kullanılan flaks isimli metal oksitler gelir. Bu oksitler amacı, silisin içindeki kovalent bağları parçalamak ve ergime noktasına düşürmektir.

Bu oksitler şu şekilde sıralanabilir;

  • Bazik oksitler: PbO, K2O, Na2O, CaO, BaO, MgO, SrO, Li2O. Renkli sırlarda ise CaO, CuO, FeO, NiO, MnO ve CdO oksitleri kullanılır.
  • Amfoter oksitler: R2O2, Al2O3, Fe2O3, Sb2O3, Mn2O3 ve Cr2O3
  • Asit oksitler: SiO2, SnO2, ZrO2, B2O3, TiO2, UO2 ve CeO2

Bu kimyasal bileşenlerin isimleri ise mürdesenk, sülyen, kurşun karbonat, üstübeç, borokalsit, kolemanit, pandermit, üleksit ve mermer şeklinde sıralanabilir.

Hammadde Seçerken Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

  • Kaliteli bir sır için en önemli nokta, doğru hammadde seçimidir. Bu noktada dikkat edilmesi gerekenler;
  • Kimyasal bileşimin doğru olması
  • Maliyet
  • Hammaddenin çıkarıldığı ve bulunduğu yer
  • Hammaddenin depolanma şartları (nemli havada olmamalı, kuru havada depolanmalı)
  • Yoğunlukları, yumuşaklıkları, sertlikleri
  • Çevreye etkisi

Kullanılan Yardımcı Katkı Malzemeleri

Düzgün bir yüzey elde edebilmek için elektrolitler kullanılır. Elektrolitlerde akışkanlığı sağlayanlar NaOH, Na2, CO3, sodyum silikattır. Kuruyan sır tabakasının çiniye yapışmasını sağlayan ise karboksi metil selülöz gibi organik yapıştırıcılardır.

Çini Sırı Renklendirme

Sırlar saydam olabileceği gibi renkli de olabilir. Bunun için renk veren oksitler veya özel hazırlanmış boyalar kullanılır. Bunlara örnek CuO, Cu2O. Bu bileşenlerde Pb’li olanlar yeşilin tüm tonlarını olmayanlar mavinin tüm tonlarının ortaya koyar. Borlu sırlarda ise turkuaz rengi çıkar. FeO, Fe2O3, Fe3O4 bileşenler ise oksitleyici atmosferdeyse sarı, kahverengi, şarap kırmızısı redükleyici atmosferde gri, koyu gri ve mavi renkleri ortaya çıkar. CoO ve Co2O3 bileşenlerinde açık maviden laciverte kadar ton bulunur, genelde kristal sır hazırlamak için kullanılır. Cr2O3 yüksek sıcaklıkta yeşil renk oluşmasını sağlarken MnO2 kahverengi ve mor renklerinin oluşmasını sağlar. SnO2 ise en pahalı ama en tanınmış örtücü malzemedir. Fakat yerini zirkona bırakmıştır.

Sır Türlerine Göre Hazırlık

Sır farklı türlere sahiptir ve bu türlere göre malzeme, pişirme tekniği değişiklik gösterir. Örneğin mat sırda ucuz olduğu için ZrO2SiO4 kullanılır, zirkon ateşle çok uyumlu olmadığı için çok ince öğütülmelidir. Zirkom dışında baryum sülfatta matlaştırmak için kullanılabilir. Kristal sırda çinko, krakle sırda da kuvars kullanılır. Ham sırlar fritleme işlemine gerek duyulmadan hazırlanır. Genelde 1200 derece ve üstündeki fırınlarda eritilirler. Tuz sırları ise odun, kömürlü veya akaryakıtlı fırınlarda 1200-1300 derecede eritilir, fırının içindeyken içine tuz atılır. Tuz pişirme esnasında buharlaşır ve çamurdaki silis, alüminyum oksitle birleşir. Bu sayede sodyum alüminyum silikatı yani cam oluşur. Çamurun içindeki renge göre de sırın rengi değişir.

Sgrafitto Tekniği Nedir? Nasıl Yapılır?

Çini sanatı icra edilirken birçok teknik kullanılıp çiniler en güzel hale getirilmektedir. Kullanılan teknikler seneler öncesinden gelmesine rağmen orjinalliğini ver gerçekçiliğini hala korumaktadır. Zamanında müthiş bir emek ile ortaya çıkarılan tekniklerin üstüne günümüzde ekleme yapılma ihtiyacı duyulmamaktadır. Bu teknikler arasında bulunan bir kazıma tekniği ile çini sanatı daha da güzel ve etkili bir hale gelmektedir.

Sgrafitto Tekniği

Çini sanatında kullanılan sgrafitto tekniği, kelime anlamı olarak kazıma anlamına gelmektedir. Seramiklerin yüzey kısımlarının süslenebilmesi adına kullanılan bu teknik, sanat severler tarafından büyük bir ilgi görmektedir. Bu kadar büyük bir ilgi görmesinin sebebi, alışılagelmişin dışında olmasıdır. Ortaya çıkan büyüleyici ve abartılı görüntü bakan kişiler için son derece şaşırtıcı olmaktadır. Sgrafitto tekniği ile yapılan eserler, görkemli duruşları sayesinde oldukça sık tercih edilebilmektedir.

Sgrafitto tekniği, Rönesans zamanlarında ortaya çıkmış ve ünlü sanatçılar tarafından ilgi görmüş, tercih edilmiştir. Bu teknik ilk olarak binaların dış yüzeylerinde, saraylarda ve özel yapım eserlerde kullanılmaya başlanmıştır. Kullanılış amacı ise dışarıdan bakıldığında ortaya çıkan detaylı görünüşler olmaktadır. Bu teknik ile ortaya bir eser koyduktan sonra meydana gelen sonuçlar herkes için büyüleyici olabilmektedir. Esere ne kadar çok ilgi verilip, dikkat edilirse beğenilme oranı da artışa geçecektir. Sgrafitto tekniği kullanmak yapılan sanat eserlerine, çinilere çok farklı bir boyut kazandırdığı için senelerdir merak konusu olmuştur.

Sgrafitto Tekniği İşleyişi

Öncelikli olarak başlanması gereken nokta, eserin ne tür bir kilden yapılacağını belirlemektir. İnce olan killer çok daha iyi kullanılmaktadır. Çünkü ufak noktalarda dahi pürüzsüz bir yüzey imkanı sunmaktadır. Bu tekniği ilk defa kullanacak kişilerin öncelikli olarak düz yüzeyler ile başlaması en doğru karar olacaktır. Tabak, bu iş için en uygun başlama eşyasıdır. İşlem kısmı sonra erdirildikten sonraki adım kurutmaya bırakmaktır. Kurutma işlemi büyük bir titizlik ile tamamlandıktan sonra sırada sıraltı kullanma işlemi gelecektir.

Çalışmaya en uygun rengi seçmek eseri daha da güzel bir hale getirecektir. Boya işlemi tamamlandıktan sonra tekrardan kuruma işlemine bırakılması gerekmektedir. Kuruma tamamlandıktan sonra, kazıma yapabilmek için uygun bir tasarım belirlenmektedir. Bu tasarımı parçaya direkt olarak geçirmek yerine öncelikli olarak bir kopya kağıdına çizilmelidir. Ardından kopya kağıdı parçanın üstüne konularak tasarım parçaya en iyi şekilde işlenmektedir. Son aşama olarak ise keskin bir alet kullanılarak kazıma yapılır. Kazıma yapılırken sırlamayı oradan alıp çıkarmak en doğru yöntem olacaktır. Yapılan tasarımın üzerine ufak dokunuşlar yapılarak yerler iyice belirlenmektedir. Son işlem olarak bir fırça ile yüzeylerdeki talaş süpürülür.

Çinide Kontürleme ve Renklendirme Nasıl Yapılır?

Çini sanatında kontürleme nasıl yapılır konusuna geçmeden önce kontürün ne olduğunu bir hatırlayalım. Fırça ile yapılan çizim işlemine tahrir demiştik daha öncesinde. Çizdiğimiz tahririn içinden ikinci bir tahrir yapılmasına da kontür diyoruz.

Kontürleme Nedir?

Çini kontürleme yaparken en önemli şey zihnimizi tamamen bu işe vermek olmalıdır. Çünkü yaptığımız iş oldukça hassas bir iştir. Yukarıda da söylediğimiz gibi ilk çizdiğimiz tahrir çizgilerinin iç kısmından tekrardan çizilmesine deniyor. Fakat tahrir çizgilerine göre bu sefer biraz daha açık renkler kullanıyoruz. Lacivert ve turkuaz renk yapılacak boyamaya pembe kobaltın dibindeki boya ile mavi tahririn karıştırılmasıyla elde dilen boya rengi ile kontür yapılır. İşlem yapılan yerlerde açık renk kullanmaya özen göstermeliyiz.

Renklendirme Nedir?

Çini kontürleme yapılan yerleri renklendirme yaparken dikkat etmemiz gereken en önemli şey uygun ve doğru renkleri seçmektir. Kontürleme işleminde renklendirme yaparken genelde açık renkleri tercih ediyoruz sizlerde bunları göz önünde bulundurursanız çok daha göze hoş gelen çalışmalar elde edersiniz. Bir başka dikkat etmeniz gereken hususta herhangi bir renkle çalışma yaptıktan sonra fırçamızı çok iyi bir şekilde yıkamalıyız. Çünkü içinde eski renge ait boya alırsa bu kirliliğe sebep olur ve ortaya nahoş bir görüntü çıkabilir.

Çini Kontürleme

Daha önce kağıt üzerinde yaptığımız tahrir ve diğer çalışmaları şimdi çini üzerinde yaparak çini kontürleme nasıl yapılır bunu öğrenmiş olacağız. Elimizde bulunun herhangi bir çini üzerine fırçamızla ilk önce zihnimizde tasarladığımız şeklin tahrir çalışmasını yapacağız. İlk çizeceğimiz çizgiler bizim tahririmiz olacak. Şimdi çizmiş olduğumuz çizgilerin aynısını fakat bu sefer daha açık bir renkle çiziyoruz. İşte biz buna çini kontürleme diyoruz.

Genel olarak burada anlatmaya çalıştığımız renklendirme ve diğer işlemler uzmanlık ister. Birçok sanat dalında olduğu gibi çini sanatında da her şeyden önce uzmanlık, dikkat ve zihin temizliği çok önemli. Çünkü kontürleme ve sonrasında renklendirme çalışması son derece hassas bir iştir. En ufak bir dikkat dağınıklığında renkler birbirine karışabilir ve böylece tüm çalışmamız heba olabilir.

Çini Çizim Fırça Kullanım Teknikleri

Çini yüzyılladır varlığını sürdürmüş bir resim sanatıdır. İlk çıkış tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte Selçuklular döneminde zirveye ulaştığı söylenebilir. Günümüzde birçok sanat alanında olduğu gibi çinicilik sanatı da unutulmaya yüz tutmuştur. Her ne kadar sayıları azda olsa çinicilik sanatı il ilgilenen insanlar çini çizim fırça kullanım teknikleri ile ilgili bilgileri bulmaya çalışmaktadır.

Fırça Kullanım Teknikleri Nelerdir?

Güzel ve doğru çizimler yapabilmek için öncelikle doğru bir fırça (tercihen ince uçlu olmalı) seçimi yapmalı sonrasında birkaç deneme yaparak elimiz ile fırça arasında bir bütünlük sağlamalıyız. Çizim yapacağımız zaman fırçamızı öncelikle dik tutmalıyız. Daha sonra kendimize doğru çekmeliyiz. Çini çizim çalışmaları yaparken önce ince sonra kalın ve sonrasında tekrar ince çizimler yapmalıyız. İnce başla kalınlaştır tekrar incelt ve bırak. Bu tür çalışmalar yaparak elimizi alıştırmalıyız.

Yine serçe parmak kullanımı dediğimiz teknikte ise serçe parmağımızı hafif çalışma kâğıdımıza doğru uzatıyoruz ve yine aynı şekilde inceli kalınlı çizgiler çekiyoruz. Bu teknik diğerlerine göre biraz daha zor bir tekniktir. Bu tür çizimleri yapabilmek için fırça kullanım tekniği bilmek çok önemlidir. Doğru kullanımlar yaptığımız zaman dairesel şekiller, yaprak motifleri ve görsel olarak çok hoş gözükecek çiçek figürlerini rahatlıkla çözebiliriz.

Çini Çizim Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Yukarıda verdiğimiz genel bilgiler ışığında şimdi çini çizim çalışmalarımızı gerçekleştirebiliriz artık. Çizim yapabilmek için öncelikle boyamızı koyabileceğimiz ve renk koyuluğunu ayarlayabileceğimiz bir paletimiz olmalı. İnce uçlu samur fırçamızı boya ile buluşturduktan sonra zihnimizde kurguladığımız figürleri yukarıda anlattığımız fırça kullanım tekniği bilgileri ile uyumlu olacak şekilde çizimler yapalım. Fırçamızı dik tutmaya özen gösterelim ki doğru ve güzel çizgiler çizebilelim.

Çini çizim çalışmaları yapmak bir sanat dalı olduğu gibi bizler içinde oldukça zevkli bir uğraştır. Günümüzün yorgunluğunu ve stresini atmak için birebir dinlendirici bir çalışmadır. Tüm bunların yanında farklı fırça kullanım tekniği mevcuttur, fakat başlangıç aşamasında şimdilik bu teknikleri bilmek bizim için yeterli olacaktır. Zamanla yaptığınız işten sizde keyif alacak hatta kendinizi geliştirdikçe yaptığınız çalışmalar üzerinden para bile kazanabilirsiniz.

Bu sayede çini çizim çalışmalarınız sizin için belki de artık yeni bir iş sektörü haline dönüşecektir. Kendinizi daha iyi geliştirebilmek ve daha başka teknikler öğrenmek için sizleri sitemize bekliyoruz.

Çini’de Desen Çizim Teknikleri

Anadolu Selçuklu Dönemi üzerinde en popüler sanat dalları arasında bulunan çini sanatı, Türk mimarisinde hayatımızın içerisinde yerleşmiştir. Dış süsleme ile kullanılan çini desen çizim teknikleri, Osmanlı Dönemi’nde tüm sanat eserlerinde kullanılmıştır.

Köşk ve saraylarla beraber türbelere kadar pek çok mimari tasarımın içerisinde bulunan çini sanatı, günümüzde de aynı popülaritesini devam ettirmektedir. Mimari yapıtlar üzerine güzellik katılmak istenildiği zaman akla gelen sanat dalı olarak bilinen çini sanatı vazolardan kolye uçlarına kadar kendisini en iyi şekilde yansıtmaktadır. Meraklıları konusunda hala eğitimleri verilen çini sanatı başlangıç olarak Karahanlılar gün ışığına çıkmıştır.

Zaman geçtikçe diğer Türk devletlerine yayılarak ilerleyen çinicilik, renklerin muhteşem ahengini en iyi şekilde yansıtabilmektedir. Sanatçının zevk ve yaratıcılığının eseri olarak bilinen çini sanatı, zahmetli bir sürecin sonrasında ortaya çıkmaktadır. Desenlerinden renk durumlarına kadar doğanın muhteşem yansıması olan bu eserler herkesin evinde kullanılmaktadır.

Çizim Teknikleri

Çini sanatının yapımı sırasında kullanılacak olan teknikler farklılık göstermektedir. Bu farklı uygulamalar, pişmiş toprağın aldığı şekle göre değişmektedir. Bu teknikler sırlamaya dayalı olan tekniklerdir. İlk olarak sırlama yapılır daha sonra ise sır uygulanır. Tam tersi olması durumunda ise sır altı tekniği kullanılmaktadır.

  • Lüster Tekniği
    Madeni renk durumlarını elde edebilmek için kullanılan bir çini çizim teknikleri olarak bilinmektedir.
  • Minai Tekniği
    Tek renk olarak bulunsa da desen kullanılmayan çinilerin çizim teknikleri olarak bilinir.
  • Lacvardina Tekniği
    Tek renk olmasının yanında desenli olan çiniler için kullanılan tekniktir.

Mimari eserler üzerinde ulvi bir anlam kazandıran yazılar, desenler üzerinde kullanılan bitkisel motiflerle de estetik olarak bütünlük sağlamaktadır. Klasik pano desenlerini inceleyerek bize özgü olarak yer alan çini sanatımızın gelişimi ve değişimi konusunda bu adresten bilgi sahibi olabilirsiniz.

Sizde pano desenlerini en iyi şekilde uygulayarak atalarımızdan gelmiş olan bu güzel mirası gelecek nesillere kolayca ulaştırabilirsiniz. Klasik pano desen tekniklerini öğrenerek orijinallerine uygun ve estetik motiflerle kullanabilirsiniz. Kültür mirasımızı en iyi şekilde yaşatarak yeni nesillere ulaştırabilirsiniz. Atalarımızın kalacak olan gelenek ve göreneklerini en iyi şekilde yansıtabilirsiniz. Siz de desen çizme kurallarına uygun şekilde hazırlayabilecek, farklı düzenlemelerle özgün desenler oluşturabilirsiniz.

Çini’de Tahrirleme Nasıl Yapılır?

Çini, hamur durumuna getirilmiş olan toprağın şekil verilmesi sonrasında, farklı tekniklerle bezenmesi ve pişirilmesiyle icra edilen bir sanat dalı olarak yer almaktadır. Bu sanatta tahrir kullanımı önemlidir.

Peki, çini tahrir nasıl yapılır?

Farklı zamanlarda ve bölgelerde çini sanatının hazırlanışı değişiklik gösterebilmektedir. Osmanlı zamanında duvar karolarını ifade edebilmek için bu sanatın önemli merkezleri arasında bulunan Orta Asya’daki Kaşan şehrinde çiniye kaşi adı verilmiştir. Günlük şekilde kullanılan objeler içinse evani tabiri ile anılmıştır. Zaman ilerledikçe duvar karoları, Çinlilerin porseleni dünyaya tanıtmaları nedeniyle Çin’e ait anlamına gelen çini tabiri yayılmıştır.

Tahrirleme Uygulaması

Tahrirlenecek olan alan karo, vazo ya da farklı nesneler olabilmektedir. Bisküvi mamulleri üzerinde gizli çatlak, yağ ya da boya lekesi, kesinlikle toz olmaması gerekmektedir. Bisküvi ürünlerinin, astarları zımparalama esnasında kazınmaması gerekmektedir. Tahrir boyalarının kıvamını ayarlamak son derece önemlidir. Boya koyu ya da sulu olmaması gerekmektedir. Boya koyu olması durumunda fırça yürümez, çok sulu olursa boya dağılabilmektedir. Çini uygulamaları içerisinde tahrir ya da boya yaparken parmakların dekor yapılacak olan kısımlarla temasta bulunulmamalıdır. Değme olması durumunda tahrir ya da boyalar sürtünmeden dolayı dağılabilmektedir. Tahrirleme konusunda bir önemli konu da file çekimi uygulamasıdır.

Fileler tabak ya da dairesel desenlerde de uygulanabilmektedir. Fileler desen üzerinde kenar suyu ile ana desenin ayırımı konusunda desenlerin bitim yerlerine çekilmektedir. Genel olarak fileler birbirlerine paralel ya da daire olarak çekilmektedir. Tirilin ya da fırçalar kullanarak, çizgilerin bütünlüğünü sağlayacak şekilde çekilebilmektedir. Dik formlarda yer alan fileler turnet yardımıyla çekilmektedir. Tahrirleme işlemi desen tasarımlarına göre nüanslı şekilde uygulanmaktadır. Tahrirleme uygulamasının temek amacı hem desenin belirlenerek estetik bir görünüm oluşturulması ve boyama işlemi esnasında boyaların birbirine karışmaması için gerekmektedir.

Bisküvi mamuller üzerinde gizli çatlak, yağ ya da boya lekesi, kesinlikle toz olmaması gerekmektedir. Bisküvi mamullerin, astar kısımları zımparalama sırasında kazınmış olmaması gerekir. Tahrir boyasının kıvamını ayarlamak son derece önemlidir. Tahrirleme uygulaması doğru şekilde yapılarak çini sanatını en iyi şekilde icra edebilirsiniz.

Çini’de Dımdık Nasıl Yapılır?

Yüzyıllardır insanların gözlerine ziyafet çeken çini sanatında boyama teknikleri de büyük önem taşımaktadır. Peki diğer boyama teknikleri gibi darbeli boyama olarak da adlandırılan çinide dımdık nasıl yapılır?

Osmanlı döneminde mimari eserlerde kullanımına önem verilen çini sanatının günümüzde yine mimari eserlerde kullanılsa da daha çok tabak, çanak ya da vazo gibi aksesuarlarda kullanımı daha yaygındır.

Çini’de Boyama Teknikleri

Esere can veren ve ruhunu yansıtan en önemli faktör boyamadır. Sanatçı kendi ruhsal durumunu da ifade eden boyamada birçok boyama tekniği kullanabilir. Düz boyama, darbeli (dımdık) boyama ve serbest boyama gibi teknikler çeşitlendirilebilir.

Dımdık Boyama

Darbeli boyama olarak da adlandırılan dımdık boyama en çok sabır ve emek isteyen boyama tekniklerindendir. Sanatçı kullandığı fırçayı esere nokta nokta dokundurarak renk verir. Boyama fırçasının ucu ile motiflerin içleri de bu şekilde boyanabilir. Diğer tekniklere göre boyama işlemi daha uzun süreceğinden sabır edilmesi gerekmektedir.

Çiniciler samur ve kıl fırçaları ile tahirlenen eserlerini boyamaya çalışırlar. En önemli işlemlerden birisi olan boyama eserlerinin son durumunu ve en dikkat çeken bölümü olan boyama işlemini ne kadar göze hoş gelecek şekilde yaparlarsa o kadar dikkat çekecektir. Sanatçıların kullandıkları motifler ve renkler genel olarak sanatçının ruhunu yansıtmaktadır. Kullanılan motiflerin ve renklerin daha kolay algılanabilmesi için basitleştirilmesi gerekmektedir.

Genel olarak çini boyama işleminde siyah, yeşil, kırmızı ve kobalt mavisi kullanıldığı gibi nadir olarak kahverenginin de kullanıldığı görülmüştür. Genel olarak canlı renklerin tercih edildiği çinide siyah motif içlerinde kullanıldığı nadir olarak görülmüş olsa da çoğu zaman kontur yapılabilmek için kullanılmıştır. Kobalt mavisinin değişik tonları da motiflerde kullanılmıştır.

Kullanılan boyama tekniklerinden en önemli ve en çok emek isteyen dımdık tekniği gözün musikisi çini sanatını canlandırır.

Son zamanlarda kullanımının ve çiniciliğin azaldığı günümüzde yapılan eserlere büyük önem verilmektedir. Az sayıda yapılan bu eserlerin insanlara daha çok ulaşması gerekmektedir. Devletin destekleriyle yapılan ücretsiz kurslarla birlikte bu sanatı icra etmek isteyen insanların daha çok desteklenmesiyle sanatçıların artması ve bu sanatın bizlere ulaşması sağlanmaktadır.

Çini Yapım Aşamaları: Sırlama ve Fırınlama

Çini, özel teknikler kullanılarak yapılan bir sanattır. Bu sanatın yüzyıllar boyunca kullanılması, benzerlerinden ayrılmasına neden olmaktadır. Çini yapım aşamaları, bunun temel nedenlerinden birisi olarak gösterilebilir. Bu özel teknikler sayesinde, çini yapılan ürünlerin kendine has bir havası, kalitesi ve gizemi olmaktadır.

Çini, kil ve kuvars gibi maddelerden oluşan özel bir çamur üzerine yapılır. Bu çamur hazırlandıktan sonra kalıplara dökülür ve daha sonra kurutulur. Kuruyan plakalar, zımpara ile istenen ölçülere getirilir ve astar uygulanır. Astardan sonra yaklaşık 1000 derecede bunlar pişirilir. Daha sonra ise desenler işlenir. Böylece çininin temel işlemleri yapılmış olur. Bu aşamadan sonra ise bir diğer ve son adım olan sırlamaya geçilir. Sır, çinin gizeminin temelini oluşturan unsurlardan birisidir.

Çini Yapım Aşamaları: Sırlama ve Fırınlama Nasıl Yapılır?

Sır, özel bir madde olup, metal oksit boyaların görünür olmasını sağlar. Tanımı çok daha geniş olmasına rağmen genel olarak bu şekilde tanımlandığını söylemek yanlış olmaz. Fakat çini yapım aşamaları içerisinde uygulanan sır, saf değildir. Yanına farklı maddelerin belirli oranda karıştırılması ile elde edilir ve böylece bir karışım elde edilmiş olur. Bahse konu karışımın içerisinde sır, CMC de denilen selülozik bir madde ve su vardır. Bu karışımın doğru olarak ayarlanması son derece önemlidir.

Özel olarak hazırlanan sır, daha sonra hazırlanan çininin üzerine uygulanır. Bu uygulamanın son derece hassas bir işlem olduğunun bilinmesi gerekir. Uygulama tamamlandığında, ürünün tekrar yani ikinci defa fırınlaması yapılır. Böylece fırında ısınan boyalar ve sır, renklerin görünür ve kalıcı olmasını sağlar. İkinci defa fırınlama, perdah olarak da tanımlanır ve ürünün parlak bir renge sahip olmasını sağlar.

Sırlama ve fırınlamanın yapılması çini yapım aşamaları açısından büyük önemi vardır. Bu işlem, çininin diğer benzerlerinden ayrılmasını ve kalıcı olmasını sağlar. Fakat sır uygulamasının kendi içinde farklı teknikleri vardır. Bu teknikler sayesinde istenilen ürünün elde edilmesi mümkün olur. Sır altı ve sır üstü teknikleri de çini için çok büyük öneme sahip olup, farklı görünüme sahip ürünlerin elde edilmesini sağlar.

  • 1
  • 2
    Adres

    Cevizlidere Mahallesi, 06580 Çankaya/ANKARA

    Telefon

    +90 542 243 25 58

    E-Posta

    info@reyhancini.com