Çini Teknikleri Nelerdir?

Çini’de Perdah Tekniği

Çini yapımı Anadolu Uygarlıklarından başlayarak tüm dünyaya yayılmış bir sanattır.

Çinicilik ile uzun yıllar dekoratif alanlarda sayısız eserler yapılmıştır. Çini yapımı tarihi çok eskiye dayanması nedeniyle günümüze kadar çini sanatında farklı teknikler geliştirilmiştir. Çinicilik her dönem kendisini geliştirerek günümüze kadar gelmiştir.

Çini yapımı ve Perdah Tekniği

Çini sanatının diğer boyama türlerinden çok daha üstün olmasının temel nedeni, bu sanat yapılırken kullanılan tekniklerdir. Çini yapımı sırasında uygulanan perdah tekniği de bunlardan birisi olup, son derece olumlu sonuçlar alınmasında etkilidir. Bir sır üstü tekniği olan perdah, aynı zamanda lüster ismiyle de bilinir. Selçuklular ve daha öncesinde kullanılmaya başlanan bu teknik, Osmanlılar zamanında çok daha profesyonel olarak yapılmaya başlanmış ve buna bağlı olarak ortaya çok daha özel ürünler çıkmıştır.

Bilindiği gibi çini porselen üzerine yapılan bir sanattır. Porselenler ise pişmiş çamurdan elde edilir. Perdah, bu çamurun oluşturulması sürecinde kullanılan bir tekniktir. Bundan dolayı porselenin içine kadar işlediği ve sıradan boyama işlemlerinden çok daha güzel bir şekilde göründüğünü söylemek kesinlikle yanlış olmayacaktır.

Seramik yapımında kullanılacak çamur özenli bir şekilde hazırlandıktan sonra fırınlanır ve pişmesi sağlanır. Bu aşamadan sonra ise çini perdah tekniği uygulanır. Bu teknik, porselenin istenilen renkte ya da saydam olan sır ile sırlanıp fırınlandıktan sonra özel süslemelerin yapılması işlemidir. Bu işlemde altın yaldızlı süslemeler veya gümüş rengi kullanılır. El ile yapılan özel çalışmalar sonrasında bir kez daha fırınlama işlemi yapılır. Bu aşamada ise seramikler tam olarak pişirilmez ve daha az hararetli bir fırına konulur. Dumanlı olan bu fırında seramikler bir süre kaldıktan sonra işlem tamamlanmış olur. Böylece özel olarak yapılan süslemeler, metalik bir görüntüye bürünür ve bu da ürünün genel görünümünü fazlasıyla etkiler. Madeni parlaklık kazandırılan ürünler, farklı alanlarda kullanılır ve kullanılan alanın havasını baştan aşağıya değiştirir. Bu sebeple çini yapımı günümüzde de yoğun ilgi görmektedir

Çini perdah tekniğinin çini yapımı kadar eski bir tarihi vardır. Günümüzde halen etkin bir şekilde kullanılır. Bu tekniğin en önemli özelliği kalıcı olması ve uygulandığı ürüne madeni bir görünüm kazandırmasıdır. Söz konusu durum ise çini yapılan ürünü fazlasıyla etkiler. Günümüzde bu tür ürünler, farklı mimari yapıların süslenmesi için kullanıldığı gibi ev veya işyerlerindeki ürünler üzerinde de kullanılabilir. Sitemizde yer alan bazı ürünlerde perdah tekniği kullanılmış olup, bunlardan istediklerinizi sitemiz üzerinden sipariş ederek, istediğiniz alanlarda kullanabilirsiniz.

Çini’de Lüster Tekniği

İslamiyet’in yayılması ve insanların refah seviyelerinin artmasıyla birlikte farklı sanat dalları ortaya çıkmış ya da mevcutlar biraz daha geliştirilmiştir. Seramik süslemede kullanılan Lüster tekniği de bunlardan birisi olup ilk defa Abbasiler döneminde görülmüştür. Irak civarında uygulanmaya başlanan bu teknik, çinicilik alanında gelişmiş olan Türkler tarafından da kullanılmıştır.

Anadolu Selçuklu Devleti ile birlikte Türklerin de kullanmaya başladığı tekniğin, farklı alanlarda kendini gösterdiği görülmektedir. Anadolu Selçuklu Devleti’nden sonra ise beyliklerde daha sonra ise günümüzde kullanılmaktadır.

Lüster olarak bilinen teknikte yer alan sır üzerindeki boyaların renklerinin ve parıltılarının adeta bir altını andırması, bu tekniğe olan ilginin daha fazla olmasına neden olmuştur. Abbasilerle birlikte yaygınlaşmaya başlamış ve Endülüs Devleti ile birlikte Avrupa’nın farklı noktalarında görülmeye başlanmıştır. Daha sonra ise Kuzey Afrika başta olmak üzere dünyanın farklı noktalarında görüldüğünü söylemek yanlış olmayacaktır.

Lüster Tekniği Nedir?

Çinicilik ve seramik süslemede kullanılan Lüster tekniği, adını kullanılan boyalardan almıştır. Sır üzerine uygulanan bakır ve gümüş oksit içeren boyaların bıraktığı etki, yanardöner şeklindedir. Batıda Lustre olarak bilinen teknik, dilimizde ise Perdah olarak kullanılmaktadır. Oldukça zahmeti olan bu işlem, uzun sürmektedir. Seramikte kullanılan hamurun bazen 2 bazen ise daha fazla fırınlanması dahi gerekebilir.

Buradaki temel amacın seramiklere daha güzel bir görünüm kazandırmaktır. Bunun için Lüster (cila) tekniğini doğru bir şekilde uygulanması gerekmektedir. Temelde iki fırınlamanın olduğu tekniğin uygulandığı kısım ikinci fırınlamadır. Burada maden oksitleri sır üzerine sürülür ve harareti daha az olan bir fırınlama işlemi daha yapılır. Böylece sürülen metal oksitler kaplama şeklini alır ve seramikte altın, gümüş parıltısı elde edilmiş olur.

Lüster tekniği içerisinde kullanılan renklerin genellikle beyaz olduğu görülmektedir. Fakat farklı çalışmalarda altın rengi, kehribar rengi, turkuaz ve mavi rengin de görünüme zenginlik katmak amacıyla kullanıldığına sıkça rastlanmaktadır. Bunların haricindeki renklerin ise daha az kullanıldığı söylenebilir. Bazı müzelerde bulunan seramiklerde bu tekniğin kullanıldığı görülmektedir.

Çini Yapımı ve Teknikleri

Çini Anadolu’da yıllar boyu en önemsenen sanat dallarından biri olmuş mimariden mutfak gereçlerine kadar hayatın içine girmiştir. Çini yapımı Kütahya ve İznik bölgelerine göre farklılık gösterir. Aralarındaki farklılık İznik çiniciliğinde çinilerin kuvarsttan yapılması Kütahya çiniciliğinde ise genellikle kil kullanılmasıdır. İlk aşamada toprak hamuru yapılır. Bu toprak hamuru birkaç maddenin karışımıyla elde edilir. Bunlar kaolen, tebeşir, kum ve buna benzer maddelerdir. Çamur kıvamı verilir içinde hiçbir yabancı maddenin kalmaması için süzülür. Bu hamur istenen biçimde şekillendirilir. Kurumaya bırakılır ardından istenen beyazlığı elde etmek için astarlama işlemi yapılır.

Astarlanan cisim 900 derecede pişirilir. Pişirilme işleminden sonra cisime bisküvi de denilebilmektedir. Bu aşamada cisim oldukça kırılgan olduğu için bu şekilde adlandırılır. Kağıtla kaplanan yüzeye istenen desen çizilir açılan iğne deliklerinden kömür tozu yardımıyla geçilir. Ardından siyah çini boyasıyla desen belirginleştirilir böylece tamamlanır. Kalan alanlar tercihe göre istenen renk ile doldurulur. Sırlama işleminden sonra tekrar yavaş yavaş pişirilir ve parça son halini alır. Pişirilmesi kadar soğutulması da önemlidir. Çatlamaması için bu işlem de yavaş yavaş yapılır.

Çini Yapım Teknikleri

Çini yapımında teknikler farklılık gösterir bu farklılık pişmiş toprağın aldığı şekle ve sırlamaya göre şekillenir. Beş teknikten bahsedebiliriz. Birinci teknik sıraltı tekniğidir. Pişmiş toprağın üstüne ince bir astar sürülür. Astar tabakasının üstüne süslemeler yapılır. Süslemelerin üstüne tekrar sır sürülür dolayısıyla adını süslemelerin sır sürümünden önce yapılmasından alır. Bu teknik Osmanlılarda ve Selçuklularda sıkça kullanılmıştır.

Sırüstü tekniğinde ise pişmiş toprağın üstüne mat sır sürüldükten sonra süslemeler yapılıp fırınlanmaktadır. Minai tekniği sıraltı ve sırüstü tekniklerinin bir arada kullanılmasıyla oldukça renkli bir yüzey elde edilmesidir. Diğer bir teknik lüster tekniğidir bu teknik çinide madeni bir pırıltı elde etmek amacıyla kullanılır. Lüster teniğiyle çini sanatında farklı bir etki yaratılır. Özellikle 9-10. yy tekniği olarak Mezopotamya ve Suriye’de Abbasi Çinileri üzerinde kullanılmıştır. Lacvardia Tekniği ise Minai Tekniğiyle benzerdir ikisini birbirinden ayıran nokta lacvardia tekniğinde çininin sadece sır üstü tekniğiyle desenlendirilmesidir.

Çini Çizim Fırça Kullanım Teknikleri

Çini yüzyılladır varlığını sürdürmüş bir resim sanatıdır. İlk çıkış tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte Selçuklular döneminde zirveye ulaştığı söylenebilir. Günümüzde birçok sanat alanında olduğu gibi çinicilik sanatı da unutulmaya yüz tutmuştur. Her ne kadar sayıları azda olsa çinicilik sanatı il ilgilenen insanlar çini çizim fırça kullanım teknikleri ile ilgili bilgileri bulmaya çalışmaktadır.

Fırça Kullanım Teknikleri Nelerdir?

Güzel ve doğru çizimler yapabilmek için öncelikle doğru bir fırça (tercihen ince uçlu olmalı) seçimi yapmalı sonrasında birkaç deneme yaparak elimiz ile fırça arasında bir bütünlük sağlamalıyız. Çizim yapacağımız zaman fırçamızı öncelikle dik tutmalıyız. Daha sonra kendimize doğru çekmeliyiz. Çini çizim çalışmaları yaparken önce ince sonra kalın ve sonrasında tekrar ince çizimler yapmalıyız. İnce başla kalınlaştır tekrar incelt ve bırak. Bu tür çalışmalar yaparak elimizi alıştırmalıyız.

Yine serçe parmak kullanımı dediğimiz teknikte ise serçe parmağımızı hafif çalışma kâğıdımıza doğru uzatıyoruz ve yine aynı şekilde inceli kalınlı çizgiler çekiyoruz. Bu teknik diğerlerine göre biraz daha zor bir tekniktir. Bu tür çizimleri yapabilmek için fırça kullanım tekniği bilmek çok önemlidir. Doğru kullanımlar yaptığımız zaman dairesel şekiller, yaprak motifleri ve görsel olarak çok hoş gözükecek çiçek figürlerini rahatlıkla çözebiliriz.

Çini Çizim Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Yukarıda verdiğimiz genel bilgiler ışığında şimdi çini çizim çalışmalarımızı gerçekleştirebiliriz artık. Çizim yapabilmek için öncelikle boyamızı koyabileceğimiz ve renk koyuluğunu ayarlayabileceğimiz bir paletimiz olmalı. İnce uçlu samur fırçamızı boya ile buluşturduktan sonra zihnimizde kurguladığımız figürleri yukarıda anlattığımız fırça kullanım tekniği bilgileri ile uyumlu olacak şekilde çizimler yapalım. Fırçamızı dik tutmaya özen gösterelim ki doğru ve güzel çizgiler çizebilelim.

Çini çizim çalışmaları yapmak bir sanat dalı olduğu gibi bizler içinde oldukça zevkli bir uğraştır. Günümüzün yorgunluğunu ve stresini atmak için birebir dinlendirici bir çalışmadır. Tüm bunların yanında farklı fırça kullanım tekniği mevcuttur, fakat başlangıç aşamasında şimdilik bu teknikleri bilmek bizim için yeterli olacaktır. Zamanla yaptığınız işten sizde keyif alacak hatta kendinizi geliştirdikçe yaptığınız çalışmalar üzerinden para bile kazanabilirsiniz.

Bu sayede çini çizim çalışmalarınız sizin için belki de artık yeni bir iş sektörü haline dönüşecektir. Kendinizi daha iyi geliştirebilmek ve daha başka teknikler öğrenmek için sizleri sitemize bekliyoruz.

Çini’de Sıraltı Tekniği

Çini yapımı sırasında kullanılan farklı teknikler vardır. Bunlardan birisi de sıraltı adı verilen tekniktir ki, en iyi ve en kalıcı tekniklerden birisi olarak kabul edilir.

Diğer tekniklerden farklı üstünlükleri olduğundan dolayı, çini yapımında çini ustaları tarafından yoğun olarak kullanılır. Bazen tek başına kullanılacağı gibi bazen de farklı tekniklerle kullanılır.

Çini Yapım Aşamaları

Bilindiği gibi çini sanatının farklı aşamaları vardır ve bu aşamaların başında çamurun pişirilmesi gelir. İşte sıraltı tekniği bu aşamada yapılır. Hazırlanan çamur biraz pişirilir ve bisküvi kıvamını alır. Yani tam olarak sertleşmez. Bu aşamada özel olarak hazırlanan porselen boyaları ile boyama yapılır. Sır çekme işleminin bu aşamada yapılmasından dolayı boyalar bir süre sonra görünmez. Tekrar pişirilen çamur, bu defa sertleşir. Böylece boyalar tekrardan gözükür. Bu işleme sıraltı denilmesinin nedeni de tam olarak budur.

Çini Boyama

Çini yapımında kullanılan bu teknikte kullanılan boyalar, yukarıda da bahsedildiği gibi özel olarak geliştirilmiş olup, sıradan boyalar değildir. Yüksek ısıya dayanma gücü olan boyaların bu aşamada kullanılması gerekir. Aksi durumda, ikinci fırınlama işleminden sonra boyalar özelliklerini yitirecek ve çini sanatı, tam bir hayal kırıklığıyla sonuçlanacaktır. İkinci fırınlamada, çekilen sır saydam bir görüntü almakta ve altındaki boya görünür hale gelmektedir. Bunun temel nedeni, yüksek ısıya dayanımdır. İşte bu noktada ısıya dayalı renkler merak edilmektedir. Bunların başında ise kobalt mavisi gelir ki, çini yapımı ile belki de en fazla kullanılan renktir. İşte bu rengin güzelliğinin dışında, kullanılmasının bir başka nedeni de bu durumdur.

Çini Renkleri

Geçmişte kullanılan tekniklerin temelinde, teknolojinin daha az yer tutmasından dolayı, farklı renklerin oluşturulması çok kolay olmamıştır. Kobalt mavisinin hoş görünümü, porselen ile muhteşem uyumundan dolayı sıraltı tekniği uygulanırken çok fazla alternatif aranmamıştır. Fakat diğer tekniklerde, yeterince renk seçeneği olduğu söylenebilir.

Çini yapımı sırasında bu işlemi uygulayan ustaya göre farklı kalitede olabilmektedir. Tamamen el emeği olması ve ciddi bir tecrübe istemesinden dolayı durum bu şekildedir. Sitemizde bulunan ürünleri, alanının en iyi ustaları yapmakta ve sizlerin beğenisine sunmaktadır. Farklı çini çalışmalarında görebileceğiniz bu tekniğe sahip ürünleri, sitemizden alabilirsiniz.

Etiket Arşivi: Çini Teknikleri Nelerdir?